Mousserende wijn staat voor een spannende toekomst. Naar verwachting, door marktonderzoek bedrijf The Business Research Company, zal de opbrengst stijgen van $23.2 miljard in 2025 naar $30.2 miljard in 2030. Ter vergelijking, Champagne kende een opbrengst van $8.4 miljard in 2025 met een verwachte groei naar $12 miljard in 2030. Niet alleen de stijgende populariteit, maar ook de vraag naar feestelijke ervaringen draagt hier aan bij. En het draait niet alleen om stijgende opbrengsten zo is gebleken.
Innovatie
De No-Lo is natuurlijk ook doorgedrongen in de wereld van mousserende wijn. En met succes. Dankzij de mousse blijft de mousserende wijn haar body ofwel mondgevoel behouden, en vervalt de wijn niet tot een verkapte druivensap zoals we dat wel vaker zien bij alcoholvrije wijn.
Terroir-gedrevenheid
Al langere tijd zingt het woord terroir rond in de wijn wereld. Terroir refereert aan het samenspel tussen natuurlijke factoren (denk aan bodem, klimaat en topografie) en menselijke factor (rijping, wijnmaak methode en dergelijke). Het is feitelijk de “ziel” van de wijn. Zeker ook voor mousserende wijn speelt deze terroir-gedrevenheid een steeds grotere rol. In het meest bekende gebied, de Champagne, is het blenden van druiven uit verschillende wijngaarden en zelf van verschillende wijnboeren gebruikelijk. Ook hier zien we steeds meer kleine boetiekproducenten opkomen, zoals onze eigen Bouvret. Deze bedrijven zetten vol in op onderscheidend (terroir) vermogen door wijnen te produceren van druiven van hun eigen wijngaard. Het vertelt een verhaal en toont vakmanschap. De grote huizen proberen juist een zo consistent mogelijke wijn te produceren, terwijl de boutiekhuizen deze consistentie niet opzoeken.
Duurzaamheid
De ecologische voetafdruk speelt juist bij boetiekhuizen een grotere rol. Duurzame wijnbouw gecombineerd of niet met bio(dynamische) wijnbouw, Lichtere flessen zal niet direct mogelijk zijn in verband met de druk die zich in de fles opbouwt, maar recyclebare materialen en duurzaamheidscertificaten spelen een belangrijkere rol in de merkenstrategie.
Zo heeft Penedes DO in Spanje ingesteld dat vanaf de 2025 oogst mousserende wijn 100% organisch moet zijn. De Crémant de Limoux, uit Languedoc–Roussillon, is niet automatisch organisch, maar de regio is wel de grootste organische regio in Frankrijk. Ook Franciacorta in Piemonte, Italië, is ruim 50% van de wijngaarden organisch.
De rol van digitale transformatie
De digitale transformatie speelt hierbij een grote rol. Social media en influencers worden steeds meer ingezet en directe verkoop is daardoor booming.
Veelzijdigheid
En natuurlijk is mousserende wijn veelzijdig en breed inzetbaar wat de toekomst ook kleurt. Dankzij de lage alcoholpromillage is mousserende wijn mateloos populair.
Daarnaast is mousserende wijn veelzijdig, van aperitief tot dessertwijn. Een goede (extra) brut champagne is heerlijk als aperitief. Terwijl een Blanc de Blancs Champagne of extra brut Cava niet misstaan bij visgerechten (zonder roomsauzen). Probeer eens een rosé mousserende wijn bij een steak en u zal verrast zijn. Een rijker vlees gerecht mag eenmaal een vollere body hebben met een zekere fruit intensiteit. Terwijl een Brut Champagne goed combineert met een brie of camembert of een Prosecco of Cava bij notige, hardere kazen. En natuurlijk de Moscato d’Asti bij een zoet nagerecht (let wel op dat de suikers niet moeten overheersen.
Dat mousserende wijn populair is staat als een paal boven water. Het is feestelijk, is breed inzetbaar (van aperitief tot dessert), wordt steeds meer geaccepteerd en is dus niet meer exclusief. Daarnaast is het laag in alcohol en dus in laag in suikers waardoor het aan populariteit wint. En Crémant de Bourgogne, de mousserende wijn uit, jawel, de Bourgogne, blijft bijzonder populair.
Hoewel niet de Crémants de Bourgogne niet over dezelfde kwaliteitsreferenties beschikken als hun noordelijke buur Champagne, blinken ze uit door hun vermogen om een trouwe schare liefhebbers van fijne wijn achter zich te krijgen.
Wat is Crémant de Bourgogne?
Voor we verder gaan, misschien eerst even toelichten wat Crémant de Bourgogne nu eigenlijk is. We hebben dit onderwerp reeds eerder aangestipt in ons artikel over de verschillen in mousserende wijn.
Crémant betekent mousserend en daar zegt het alles mee. Crémant de Bourgogne, d’Alsace, de Loire, de Bordeaux, de Jura, de Limous of de Die (uit de Rhône) zijn mousserende wijnen die op dezelfde wijze als Champagne worden gemaakt, echter uit een andere streek komen. Eenmaal alleen wijn uit de Champagne streek mag Champagne heten (hoewel de Russen zich daar niet veel van aantrekken).
De naam Crémant de Bourgogne werd in 1975 officieel met de creatie van de appellatie (AOC) voor witte en rosé mousserende wijnen. Het dorp Rully, in de Côte de Chalonnaise, speelde hierbij een belangrijke rol, aangezien men daar de kennis uit de Champagne importeerde.
De Crémant de Bourgogne blanc is gemaakt van minimaal 30% Pinot Noir en Chardonnay, de Crémand de Bourgogne Blanc de Blancs vaak van Chardonnay terwijl de Blanc de Noirs voornamelijk uit Pinot Noir bestaat. De Crémant de Bourgogne Rosé bestaat ook voornamelijk uit Pinot Noir. Daarnaast mag in de Blanc de Noirs en Rosé ook max 20% Gamay gebruikt worden, aangevuld met witte druiven Aligoté, Melon en het relatief onbekende Sacy. Volgens Vin de Bourgogne is er ongeveer 3.000 tot 4.000ha aan wijngaarden en omvat ongeveer 15% van het areaal ten opzichte van 13% twee jaar geleden.
Geslaagde productie 2025
De productie van Crémant de Bourgogne in 2025 was bijzonder geslaagd wat onderstreept hoe populair de wijn is. De vraag naar mousserende wijn stijgt, en helemaal wanneer deze betaalbaar is. Volgens Union des Producteurs Elaborateurs de Crémant de Bourgogne bereikte het productieniveau in 2025 maar liefst 231.000hl. Dat is vooral te danken aan de gestage uitbreiding van het wijngaardgebied.
Verder is dankzij een goed marketing apparaat de wijn steeds wijder verkrijgbaar, zowel in binnenland als buitenland. Vooral Amerika en Canada zijn de aanjagers waarom Crémant de Bourgogne zo populair is. Maar ook Scandinavië en zelfs Italië spelen een steeds grotere rol. Alleen Nederland en Japan laten een kleine daling zien. Laten we de Crémant de Bourgogne weer eens herontdekken! Het is echt een toegankelijke, hoog kwalitatieve wijn, tegen een zachte prijs.
Met haar 50e verjaardag gaat de AOC Crémant de Bourgogne dit vieren door ook een kleine aanpassing te maken in de wetgeving. Volgens de nieuwe regels die nog ter goedkeuring liggen, mag de specifieke wijngaard vermeld worden op het etiket. Dat zou de Crémant een stap dichterbij de normale gang van zaken in Bourgogne zetten, waar het gebruikelijk is om wijngaard-wijnen te maken.
Wilt u ook de Crémant ontdekken? Zoek hier eens naar bij uw lokale slijterij of neem even contact met ons op. Wij staan altijd klaar om u te helpen.
Naast de liqueur de tirage, die we vorige week uitgebreid besproken hebben, is er ook een andere liqueur, de liqueur d’expedition. Deze staat ook bekend als dosage. Door het dégorgement waarbij de resterende (dode) gistcellen uit de wijnfles worden “geschoten” door de hoge druk die in de fles is opgebouwd, is er verlies aan wijn. Deze vult men aan door middel van deze andere liqueur d’expedition. Maar het is meer dan alleen aanvullen.
Wat houdt liqueur d’expedition in?
Allereerst, deze liqueur wordt alleen toegepast bij de productie van mousserende wijn volgens de traditionele methode. Dus wijnen als Champagne, Cap Classique, Cava en Franciacorta.
Het is een hoeveelheid van de basiswijn waaraan mogelijk een zoetstof is toegevoegd. Dit is namelijk afhankelijk van de uiteindelijke zoetheid van de mousserende wijn die de wijnmaker voor ogen heeft.
Complexiteit als doel
De reden dat wijnmakers de liqueur d’expedition toevoegen heeft dus te maken met het verlies aan vloeistof in de wijnfles na de flesrijping. Maar het doet meer dan dat. De liqueur d’expedition voegt namelijk andere smaken, complexiteit en balans toe aan de wijn. Het bestaat uit de reserve (basis)wijn en een zoetvloeistof, vaak suiker. En, net als met liqueur de tirage, is het uniek voor iedere wijnmaker. Daarnaast bepaalt de toevoeging van de zoetvloeistof de uiteindelijke zoetheid van de mousserende wijn.
Etiket verklaart
De liqueur d’expedition bepaalt dus tevens de zoetheid van de mousserende wijn. Wanneer in de liqueur maximaal 3 gram zoetstof per liter verwerkt is, refereert men naar “Brut Nature”. Hierbij moet opgemerkt worden dat er een verschil is tussen Europese wetgeving (3 gram toegestaan) en gebruik in de Champagne (meestal 0 gram voor Brut Nature). De Franse wetgeving schrijft vervolgens de volgende zoetheid gradaties voor. Zo refereert men naar “Extra Brut” bij het gebruik van 3 tot 6 gram zoetstof. Bij een dosage van minder dan 15 gram zoetstof per liter, “Brut”. Bij meer dan 12 gram maar minder dan 17 gram zoetstof per liter, is dit Extra Sec. Indien meer dan 17 gram maar minder dan 32 gram zoetstof gebruikt is, refereert men naar “Sec”. Bij “Demi-Sec” mag men 32 tot 50 gram zoetstof per liter toevoegen terwijl bij meer dan 50 gram men “Doux” op het etiket zal zien staan.
Tevens mag volgens dezelfde Europese richtlijn (EC no 607/2009) de classificatie op het etiket tot 3 gram afwijken. Dus een Extra Sec van 14 gram suiker mag ook een (zoete) “Brut” of (droge) “Sec” genoemd worden.
Overigens, hoe droger de champagne, hoe beter de natuurlijke aroma’s tot hun recht komen. Immers er is minder suiker om de smaak te maskeren.
Geniet van deze brut champagne met 10% korting met code “Zomer 2025”.
Factoren die de zoetstof bepalen
De hoeveelheid zoetstof in de dosage is afhankelijk van verschillende factoren. Als het een goed wijnjaar is, is een lagere dosage benodigd. Eenmaal de suikerontwikkeling in de druif is beter tot zijn recht gekomen en dat komt terug in de wijn.
De persoonlijke voorkeur van de eind markt is natuurlijk ook van belang. Indien de consument zoetere wijnen wenst, zal de dosage dus ook meer zoetstof bevatten.
Maar dosage draait niet altijd om zoetheid. Het is ook een manier voor de wijnmaker om de zuurgraad bij te stellen, het mondgevoel (de textuur) te versoepelen of benadrukken en, zoals reeds aangegeven, de aroma’s te accentueren. Zo kan een champagne met teveel zuren een hogere dosage gebruiken om de wijn meer toegankelijk te maken.
Klimaat en dosage
Een van de gevolgen van klimaatverandering is dat rijpen beter rijp zijn ten tijde van de oogst. Warmere temperaturen in een koele regio als Champagne betekent dat de druiven meer suiker bevatten op het moment van de pluk. Daarom is minder dosering (lees zoetstof) nodig om de wijn in balans te houden.
Wat verder
Na de toevoeging van de liqueur d’expedition zal de wijn nog minstens 3 maanden rusten. De champignonkurk wordt op de fles geplaatst en de muselet (draadkooi) wordt over de kurk en om de fles gemaakt.
Kortom
Liqueur d’expedition is dus meer dan de wijnfles afvullen met andere wijn. Het is een kunst met een duidelijk doel. De juiste wijn, in de juiste balans – een mooie harmonie samengebracht in de signature van het huis.
Het is aan het domein om deze signature te bepalen. Willen ze een wijn maken die als aperitief bedoeld is? Dan zal men eerder kiezen voor een zo laag mogelijke dosage. Is het juist de bedoeling dat de wijn naast een gerecht wordt gezet? Dan zal men eerder kiezen om de dosage iets te verhogen voor een toegankelijkere, ronde en gastronomische wijn.
Onlangs hebben we de vergisting van mousserende wijnen onder de loep genomen. Wat doet vergisting met mousserende wijn en is er nog impact op de wijn wanneer vergisting doorgaat na de dégorgement. Deze tweede vergisting komt op gang dankzij de toevoeging van de liqueur de tirage en vormt de mousse en heeft daarmee dus een belangrijke rol. Maar wat is dit voor iets, wat je feitelijk niet proeft maar wel een stempel drukt op het eindresultaat?
Méthode Traditionelle
Zoals reeds eerder uitgelegd, bij het maken van mousserende wijn volgens de traditionele methode, vindt er een tweede vergisting plaats die de mousse (bubbels) vormt. Dit noemt men ook prise de mousse en vindt plaats in de fles. Dit ontstaat reeds binnen enkele weken nadat de liqueur de tirage is toegevoegd aan de (tot dan nog) stille basiswijn ofwel vin clair.
Liqueur de tirage
Maar wat is deze liqueur de tirage nu precies. Het speelt een belangrijke rol maar je proeft eigenlijk niets van liqueur de tirage. Dat is eigenlijk heel simpel te verklaren. In het kort bestaat de liqueur de tirage uit (basis)wijn, gecultiveerde gist en (biet- of riet)suiker. De liqueur de tirage is een persoonlijke toevoeging van de wijnmaker die deze meestal zelf samenstelt. De hoeveelheid suiker bepaalt de uiteindelijke druk in de mousserende wijn en ook de dosage van de wijn. Vier gram suiker geeft een druk van 1 bar. De meeste champagnes hebben 6 bar, dus is daar 24 gram suiker voor nodig. Cava en crémants hebben vaak een iets lagere druk omdat er met minder suiker wordt gewerkt. Minder druk (en dus koolzuur) maakt de mousse milder en zachter en laat de mousserende wijn romiger en ronder overkomen.
De gist verbruikt de suiker en vormt daarbij alcohol en CO2. Maar doordat de fles afgesloten is, blijft de koolzuur in de fles. De mate van de ontstane koolzuur is afhankelijk van de samenstelling van de liqueur de tirage. Dit bepaalt tevens de (mousse)druk in de fles, uitgedrukt in bar. U zal al begrijpen, enige afwijking in de toevoeging van de liqueur de tirage aan de flessen, zal een belangrijke rol spelen in de uiteindelijke wijn.
Suikersoort speelt een rol
Over het algemeen werken wijnmakers met rietsuiker of bietsuiker (kristalsuiker). Soms kookt men de druivensap direct na het persen van de druiven in om een eigen suiker te maken. Dit heet ook wel moût concentré rectifié (MCR). Het voordeel hiervan is dat er nooit bijproducten zijn, het gaat om pure suiker en lost volledig op.
Het verschil tussen riet- en bietsuiker zit vooral in de samenstelling. Rietsuiker heeft iets lichts en helders (schoner) aan de liqueur toe. Terwijl bietsuiker, omdat deze vaak op dichte kleigrond staat, juist een dichtend en zwaarder effect geven. Het voordeel van bietsuiker zit in de kostprijs (vaak goedkoper dan rietsuiker) en het is lokaal, dus “duurzamer”. Tussen haakjes want zoals we weten is de fabricage van suiker niet duurzaam te noemen. Echter bietsuiker is toch duurzamer dan rietsuiker omdat dit vaak lokaal gebeurd, minder water gebruikt wordt en de uitstoot van CO2 en fijnstof lager is dan bij rietsuiker.
Interessant detail is dat bij Corpinnat, het collectief van topcavaproducenten het gebruik van MCR verplicht zal worden binnen enkele jaren. Dit om de lokale herkomst en duurzaamheid te onderstrepen.
De belangrijke rol van het onbekende liqueur de tirage
Kortom, je zou het haast niet denken, maar de liqueur de tirage speelt een zeer belangrijke rol binnen het maken van mousserende wijnen. Er zijn vele keuzes te maken door de wijnmaker dat zo een belangrijke invloed heeft op de uiteindelijke wijn. En elk detail speelt een rol. Wanneer de prise de mousse vroegtijdig stagneert, heeft de wijnmaker een groot probleem. De flessen moeten weer ontkurkt worden, de wijn gefilterd, nieuwe liqueur de tirage toegevoegd worden en opnieuw bottelen. En dat is het laatste waar de wijnmaker op zit te wachten.
In de wijnindustrie zijn gisten van groot belang, vergisting zorgt eenmaal voor de omzetting van suikers in alcohol, ofwel fermentatie. Een wijnmaker heeft de keus om gist toe te voegen,. En daardoor redelijk precies te bepalen wat voor aroma’s vrijkomen in de uiteindelijke wijn. Ook kan een wijnmaker kiezen voor het gebruik van de druif-eigen gisten uit de wijngaard. Eenmaal in de natuur komen gisten vrij voor en die nestelen zich op de druivenschil in de wijngaard. Het is dan niet te voorspellen wat de invloed van de natuurlijke gisten is op de uiteindelijke aroma’s in de wijn.
Maar bij de productie van mousserende wijn, spelen gisten en vergisting nog een andere belangrijke rol. Let wel, op de traditionele wijze méthode traditionelle. De liqueur de tirage, bestaande uit gistcellen, wordt toegevoegd. Hierdoor ontstaat de mousse ofwel bubbel in de wijn. En de gist wordt pas verwijderd door het zogenoemde dégorgement. Een interessante vraag is: ontwikkelt de mousserende wijn zich nog na het dégorgement en wat doet dit met de kwaliteit van de wijn?
Flesrijping
Tijdens de sur lies rijping ontwikkelt zich de geur en smaakaroma’s van de wijn, onder invloed van de gisten. Natuurlijk heeft ook de malolactische omzetting invloed op deze aroma’s door de toevoeging van het boterachtige gevoel en smaak. En een langere rijping op de gisten (lies) door de toepassing van de tweede vergisting op de fles, geeft de mousserende wijn haar aanhoudende mousse en aroma’s van verse gist, toast, brood en brioche. Dat is met name het gevolg van de langzame zelfontbinding van de gistcellen. Dit is ook wel autolyse genaamd. Deze autolyse komt pas 4 maanden na de tweede vergisting op gang. Kenmerkend voor autolyse is dat bepaalde fruitige aroma’s afnemen terwijl tegelijkertijd oxidatieve aroma’s toenemen (zoals noten en gedroogd fruit).
Dégorgement
Laten we eerst eens terug kijken naar wat is dégorgement eigenlijk? Doordat de gistcellen nog in de fles zitten, en deze verwijderd dienen te worden om de alcoholische omzetting te stoppen, past men het dëgorgement proces toe. Hierbij draait men de fles langzaam op z’n kop dat de flessenhals naar beneden wijst. Daardoor zakt het bezinksel naar de flessenhals. Door vervolgens deze te bevriezen in pekel, kan de wijnmaker de gistcellen verwijderen. Door de kroonkurk te verwijderen, ontstaat er een hoge druk waardoor de bevroren gistcellen uit de fles schieten. Vanwege het verlies in de fles, voegt de wijnmaker de wijn aan met een mengsel van wijn en suiker. Dit is liqueur d’éxpedition genaamd. De hoeveelheid suiker dat wordt toegevoegd bepaald de dosage en dus de uiteindelijke suikergehalte van de mousserende wijn.
Wat gebeurd er na dégorgement
Maar interessant is te weten wat gebeurd er nu na het dégorgement in de fles? Kan mousserende wijn net zo lang liggen als andere kwaliteitswijnen,. Bedenk dat deze soms wel tientallen jaren kan blijven rijpen op de fles, zonder aan kwaliteit in te boeten. Wat blijkt, na verloop van tijd neemt de ovedruk in de fles af, waardoor ook de mousse afneemt. Zeer lang gerijpte wijn heeft zelfs helemaal geen mousse meer over.
Maar er gebeurd natuurlijk meer. Afhankelijk van de dosage is er invloed door het Maillard-reactie. Dit is een reactie tussen de suikers en de aminozuren in de wijn. Dit is vooral bekend in de keuken. Bij het bakken ontstaat er een chemische reactie tussen de reducerende suikers en aminozuren (eiwitten) waardoor een bruine kleuring optreedt. Maar op lage temperatuur verloopt deze reactie vele malen langzamer. En in mousserende wijn levert dit aroma’s van bittere amandel, boter, karamel en toast op.
Wint kwaliteit bij lange flesrijping na vergisting zonder gist
Op de vraag welke rijping is van belang voor mousserende wijn, geldt dat beide rijpingen een belangrijke rol spelen. De flesrijping voor het dégorgement, dus de vergisting op fles, draagt bij aan de complexiteit van de wijn terwijl de rijping nadat de gisten zijn verwijderd de wijn redelijk eenvoudig blijft. Maanden of jaren rijping na het dégorgement zal het drinkplezier nauwelijks vergroten.
Uiteindelijk blijkt wel dat juist de levendige mousse de mousserende wijn maakt, en wanneer de wijn nog na het dégorgement lang blijft liggen verminderd de mousse. Dus gisten en vergisten spelen een grote rol
Het oogst jaar 2024 begon met een vliegende start met een zeer vroege start datum voor Oostenrijkse begrippen. Maar helaas is de verwachting niet hoog gespannen. Volgens de voorzitter van de Oostenrijkse wijnbouwersvereniging zal de naar verwachting 2 miljoen hl onder het 5-jaarsgemiddelde liggen van 2.4 miljoen hl.
Vroege Oostenrijkse oogst
De reden voor deze zeer vroege start van de Oostenrijkse oogst in 2024 gaat terug naar de winter 2023-2024. Vanaf januari was de temperatuur te warm voor de tijd van het jaar. Doordat de temperaturen in het voorjaar eerder zomers te noemen waren, liepen de wijnstokken vroeg uit, reeds in april. De knopvorming vond 3 weken eerder plaats dan normaal. Terwijl er voldoende neerslag viel. Vroege ontluiking komt met een probleem met late vorst. En in de tweede helft van april trad de vorst in in diverse delen van Oostenrijk. Vooral de regio’s Thermenregio, Kamptal en Wachau waren waar getroffen, naast de jonge wijngaarden die lager gelegen zijn.
Waarna de zomer hete periodes heeft gekend om de rijping goed op gang te brengen. Daarnaast speelde droogte ook een rol. Klimaatverandering begint ook in Oostenrijk een rol te spelen. En irrigatie zal een gewoonte gaan worden. Ook de hitte tijdens de pluk speelt een rol. Het vermindert de zuurgraad, dus ook hier zal geanticipeerd in moeten worden. In warme streken zoals Italië en Zuid Afrika is dat gewoon en plukt men zeer vroeg in de ochtend.
Ondanks de vroegere oogst, hebben de wijnboeren niet kunnen profiteren van een groter volume. In veel wijngaarden waren trossen minder goed gevormd. Maar ook de late vorst, hagel en coulure tijdens de bloei hebben het volume verminderd. Hierdoor is de opbrengst naar verwachting 15% lager dan vorig jaar.
Maar er zal geen tekort zijn, dankzij de reserve wijnen bij de wijnhuizen.
Maar waarom is een vroege oogst noodzakelijk?
Dan kan je jezelf afvragen, waarom is zo een vroege start van de Oostenrijkse oogst noodzakelijk? Doordat de rijping vroeger begon vanwege de weersomstandigheden, is ook een vroege start van de oogst nodig om de harmonie te bewaren tussen de suiker- en zuurverhouding.
Natuurramp in Niederösterreich
En dan tot slot ook nog hevige regenval net voor de pluk begon. Vooral Waldviertel, Kamptal en de regio’s aan de Donau kampten met snel stijgend water in de (zij) rivieren van de Donau. Gelukkig waren de grootste overstromingen Wachau bespaard gebleven door tijdige waarschuwingen.
Hoewel overtollig water het risico op gebarsten vruchten vergroot (doordat de druif teveel water opneemt) en dus infectie risico vergroot, is dankzij goede afwatering of goede wateropname in de bodems dit tot een minimum beperkt.
Opvallende trend verschuiving
Om ook even een ander onderwerp aan te stippen. Naar aanleiding van een onderzoek in opdracht van Schlumberger onder 1.000 Oostenrijkers van 18 jaar en ouder is een opvallende trend verschuiving waar te nemen. Echter deze is niet geheel verrassend, gezien de focus op gezondheid. Er is namelijk een groeiende belangstelling voor rosé en niet-alcoholische wijnen. Daarnaast heeft men in Oostenrijk een voorkeur voor mousserende wijnen. Het is niet meer alleen voor bijzondere dagen. Ongeveer 25% van de Oostenrijkers geniet van mousserende wijnen zonder specifieke reden. Vooral jongeren lopen voorop in deze verschuiving.
Hier is al rekening mee gehouden door kwaliteitsregels op te zetten, zoals beschreven in dit artikel.
Conclusie
Vooral de rode wijn heeft geprofiteerd van deze omstandigheden. Als gevolg van kleine geconcentreerde bessen, zullen de wijnen naar verwachting diep van kleur en rijpe, sappige wijnen opleveren.
Daarnaast profiteert mousserende wijn van de trend verschuiving. Doordat mousserend vaak een lager alcohol percentage geniet, sluit het meer aan bij wat de consument wilt vandaag de dag. En een vroegere start in 2024 van de Oostenrijkse oogst draagt daar natuurlijk ook aan bij!
U zal wellicht wel denken, wijn van eigen zeebodem, wat is dat nu weer voor iets? Ja, vorig jaar op 4 mei 2023 werden 876 flessen mousserende wijn naar de bodem van de Oosterschelde gelaten. Op een diepte van 15 meter heeft de wijn gelagerd. In tegenstelling tot de traditionele opslag van de flessen. Op deze diepte is er 1,5 bar tegendruk en een constante temperatuur. Daarnaast komt er geen zuurstof of licht bij de wijn en vindt er dus geen oxidatieve veroudering plaats. Door de lichte deining blijft de gist constant in beweging. Met als positief effect dat er meer gelaagdheid en complexiteit van de wijn onstaat.
Aanleiding
Dit unieke project (voor Nederland) komt niet geheel uit de lucht gegrepen. Want 2023 is precies 70 jaar na de Stormvloed van 1953. Om de eigen wijn naar de zeebodem af te laten zakken, sloegen wijndomein En Passant, Stan Beurskens van wijndomein St Martinus in Limburg en Neeltje Jans Mosselen de handen ineen. Maar het idee is niet nieuw. Nabij Biarritz, in Frans Baskenland experimenteert Emmanuel Poirmeur van L’Atelier Egiategia reeds vele jaren met het rijpen op de zeebodem. Dit resulteert in mousserende, rode en rosé wijnen “Dena Dela” en “Artha”. Dit is vervolgens overgenomen door onder andere champagne producent Louis Roederer. Maar ook winery Wapisa, in PatagoniëArgentinië, waar deze techniek wordt toegepast. Dit nadat duikers in een zeewrak 170 jaar oude champagne hadden aangetroffen die nog prima te drinken bleek te zijn!
“Brut de Mer”
In de mosselbaai van Neeltje Jans Mosselen waren de flessen afgezonken onder toeziend oog van André Vink van wijndomein En Passant en Stan Breurskens, Nederlands eigenzinnige wijnmaker die vrij denkt en niet bang is voor een uitdaging. Want zo kan je dit project wel noemen. Zo is de Brut de Mer geboren, in nagedachtenis van een vreselijke ramp.
Introductie
Bij het optakelen bleek dat de flessen onder de pokken en oesters zaten. Maar bij de opening van de eerste fles constateerden de wijnmakers dat de smaak goed was. Op zaterdag 29 juni 2024 is de wijn officieel gelanceerd aan boord van een boottocht over de Oosterschelde en zal binnenkort te koop zijn!
André en Stan twijfelen er niet over en hebben reeds 2.000 nieuwe flessen wijn naar de zeebodem laten afzakken!
Enige tijd geleden hebben we de Moezel of Mosel al geïntroduceerd in onze blog. Maar naar aanleiding van een webinar bij Wine Scholar Guild wil ik de Mosel toch nogmaals onder de aandacht brengen vanwege de zeer steile hellingen die sensationeel en adembenemende uitzichten geven. Om te beginnen de rivier de Mosel (of Moselle zoals men de rivier in Frankrijk en Luxemburg noemt) ontspringt bij de Col de Bussang in de Vogezen. Ze slingert door Frankrijk en Luxemburg voor ze in Duitsland arriveert en uiteindelijk bij Koblenz in de Rijn stroomt. De Mosel rivier is 531km lang waarvan 231km in Duitsland kronkelt. De wijngaarden liggen aan weeszijden van de rivier, voor optimale exposie juist omdat de rivier zo kronkelt. De regio het tegenwoordig Mosel, uit commerciéle overwegingen, maar tot 2013 was dit Mosel, Saar, Ruwer vernoemd naar de drie rivieren die door het wijnbouwgebied kruisen.
Wijnbouw gaat hier ver terug. De Weingut der Vereinigten Hospitien in Trier dateert uit de 7e eeuw, maar de wijncultuur gaat terug naar de Kelten maar vooral de Romeinen hebben deze cultivering verbeterd.
Geologie van de Mosel
Het wijnbouwgebied ligt tussen twee middelgebergten: Hunsrück en Eifel in het Rheinisches Schiefergebirge. Het klimaat in deze vallei is warmer met een optimale regenval. We vinden hier vooral leisteen, schelpkalksteen, mergel en kalksteen terwijl de valleibodem vooral puin, grind en zandafzettingen kent. Hoewel de bodemopbouw enorm uiteenlopend is, overheerst vooral leisteen.
In de Mosel liggen 14% van de wijngaarden op steile (30%) tot zeer steile (50%) heuvelruggen, waardoor hier uitsluitend handmatig gewerkt kan worden (en zelfs dat is niet altijd even veilig). Gelet op het koele klimaat, spelen deze steile hellingen een belangrijke rol. Vooral in het voorjaar kan het erg koud zijn, met vorst risico. De kou zoekt altijd zijn weg naar het laagst gelegen punt, dus de koude lucht gaat door de wijngaard naar beneden, waardoor de warme lucht omhoog geduwd wordt (thermische beweging).
Daarnaast heeft deze beweging als gevolg dat er minder bewolking ontstaat en dus meer direct zonlicht voor de druiven. Voor optimale zoninval worden wijnstokken verticaal opgebonden waardoor de plantdichtheid hoger is. De warme stijgende lucht kan daardoor beter door de wijngaard gaan, meer zonlicht in de wijngaard, maar ook vermindert deze opbinding de risico op ziektes en schimmels. Erosie is een belangrijk risico voor de wijngaarden. De neerkomende regen wordt snel opgenomen door de bodem, doordat de leisteen open is en regen er makkelijk doorheen in de onderliggende bodem doordringt. Het bladbeheer heeft ook een enorme ontwikkeling doorgemaakt. Bladbeheer richt zich nu op meer lucht door de wijngaard maar tevens bescherming tegen de zon die steeds intenser wordt.
Steile wijngaarden
We vinden hier de steilste wijngaarden van Europa en mogelijk zelfs van de wereld, iets wat de Mosel zo sensationeel maakt. Mosel is hoewel niet de grootste in Duitsland met 9.000ha, is het wel de meest bekende wijnregio. De grootste is Rheinhessen met een kleine 28.000ha. Wat erg opvalt in Duitsland is dat de wijnregio’s allemaal liggen aan de oevers van rivieren. Dit is geboren uit noodzaak omdat in het koele klimaat zoals Duitsland dat kent, de reflectie van het water de wijngaarden opwarmt. De meest bekende wijngaard is Bernkasteler Doctor, in het dorpje Bernkastel. De steilste wijngaard is Bremmer Calmont wat de steilste wijngaard van Europa is. Het omvat ongeveer 54ha aan wijngaarden en kent meerdere eigenaren. Kilian Franzen, eigenaar van Weingut Franzen heeft 1.5ha in beheer op de Bremmer Calmont. De wijngaard heeft een hellingshoek van maar liefst 65 graden en staat aangeplant met 85+ jaar oude stokken.
Levert wijngaarden van steile hellingen betere wijn dan van een vlakke wijngaard? Dat is een interessante vraag en moet ook in het kader van locatie gezien worden. Steile wijngaarden in koele klimaten leveren zeker bij aan de kwaliteit van de wijn. Terwijl op de vlakte de wijnen minder uitgesproken zijn. Dit heeft te maken met betere zonexposie. Echter met de klimaatopwarming zien we ook dat de steile wijngaarden.
Riesling
Riesling is de meest aangeplante druivensoort met 63% aanplant in 2022. Mosel is een echte witte druivenstreek, waar blauwe druiven slechts voor 10% te vinden zijn (en dan met name Pinot Noir ofwel Blauburgunder). Riesling is een “edel” druivenras in Duitsland. Dat wilt zeggen dat het wordt gerekend tot de allerbeste druivenrassen met een constante hoge druivenkwaliteit. Het vindt haar oorsprong in een kruising tussen Gouais Blanc en een wilde druiven variëteit (Vitis Sylvestris). Waar de naam vandaan komt is onbekend. Mogelijk van het Duitse woord “Rus” wat vrij vertaald “donker hout” betekent en een verwijzing is naar het donkerkleurige hout. Een andere theorie is de verwijzing naar “verrieseln”, wat refereert naar het vroegtijdig vallen van de bloemen en druiven door slechte bevruchting of koele natte weersomstandigheden.
Kenmerken Riesling
De eerste keer dat er over Riesling is geschreven was 13 maart 1435 in Rheingau. Maar waarschijnlijk bestaat ze al veel langer. Typische kenmerken van Riesling is dat het hout hard van structuur is en goed tegen vorst bestand is. Ze kan makkelijk -15C aan. De druif ontluikt laat om zich zo te beschermen tegen vorst. De druiven rijpen langzaam, maar de druiven kunnen lang blijven hangen. Van bloei tot pluk gaan er wel 120 dagen overheen, wat bijzonder lang is. Maar de druif heeft dit nodig om het sensationeel en delicate aroma van deze Mosel druif te ontwikkelen.
Natuurlijk is Riesling vatbaar voor noble rot ofwel Botrytis, om weelderige zoete wijnen te maken. Doordat de druif een heel hoge zuurgraad heeft en hoog suikergehalte, kan de wijn prima weggelegd worden. Wanneer je Riesling echt lang weg legt – denk aan 100 jaar – dan heb je natuurlijk geen frisse fruitige aroma’s meer, maar denk aan gember en karamel.
Riesling is een druif die zeer gevarieerde wijnstijlen kan voortbrengen, van mousserend tot weelderig zoet. Kabinett en Spätlese wijnen zijn vaak heel licht in alcohol, denk aan 7.5 tot 8.5%. Kabinett zijn zeer lichte toegankelijke wijnen. Terwijl Spätlese iets meer diepgang hebben en beter zijn om te serveren naast gerechten. Aan het andere eind van het spectrum vinden we Trockenbeerenauslese. Deze is gemaakt van druiven die volledig zijn aangetast door Botrytis en zijn daardoor helemaal ingedroogd. Van 1ha wijngaard (en dus ongeveer 10.000 stokken) komt ongeveer 100 liter sap, wat meer te vergelijken is met siroop. Door het hoge suikergehalte is het ook erg lastig om fermentatie op gang te krijgen. Dit zijn zeldzame, bijzondere wijnen die zelden buiten Duitsland te vinden zijn.
Mousserende Riesling
Hoewel mousserende Riesling gemaakt is volgens de traditionele methode met 2e vergisting op fles, net als champagne, kan je de wijnen toch niet vergelijken. Simpel omdat Riesling veel fruitiger en overheersender is dan de Pinot familie die de basis vormen voor champagne.
Snelgroeiend Pinot Noir
De eerste documentatie van Pinot Noir was in 884 na Christus nabij de Bodensee. Pas in de 19e eeuw arriveerde de Pinot Noir, of Blauburgunder, in de Mosel. Echter deze druif werd vervolgens door het Nazi-regime verboden in 1933, omdat de Nazi-leider voor het Moselgebied een liefhebber van witte wijn was. Dit verbod duurde tot maar liefst 1986, doordat men deze wet was vergeten. Maar inmiddels is het enorm in opmars en vinden we hoge kwaliteit Pinot Noir wijnen in de Mosel. Er staat ongeveer 430ha (2022) aangeplant en er wordt gezegd dat er inmiddels zelfs ruim 800ha beschikbaar is!
Tips!
Het is bekend dat Mosel wijnen zeer duur kunnen zijn. Daarom hebben wij een aantal tips voor u gezocht voor meer betaalbare wijnen in de categorie tot zo’n €30.
Schloss Lieser
Probeer eens de wijn van Schloss Lieser. Deze, voor top Mosel begrippen, heeft een zeer schappelijke prijs van onder €20. De Riesling Trocken is een evenwichtige wijn met een elegante karakter. Mineraaltonen met nuances van o.a. perzik, peer, watermeloen en kumquat. In de afdronk een accent op grapefruit en nuances van kruisbes. Een pure elegante smaak. Heerlijk voor nu maar zoals met alle kwaliteits-riesling zijn de zuren zo mooi dat deze ook gerust aantal jaren kan kelderen maar waarom zou u dat doen want dit is een zeer uitnodigende wijn.
Markus Molitor
Een andere aanrader is Makus Molitor, die sensationeel mooie wijn maakt in de Mosel. Naast Kabinett (dus droge wijnen) maken ze ook geweldige spätlese. Wijn gemaakt van laat geplukte druiven dus. Deze hebben een hogere suikergehalte en zijn dus zoeter. Prijzen variëren van €15 voor Kabinett wijnen tot €30 voor spätlese.
Clemens Busch
Weingut Clemens Busch is een pionier in de Mosel als het gaat om biodymische wijnbouw. Dit is bijzonder uitdagend in een koel klimaatgebied. Het Weingut heeft 18ha onder beheer met name in Mariënburg. In 1976 stopte Clement met het gebruik van pesticiden en in 1984 is het Weingut helemaal overgeschakeld naar biologisch wijngaard management. In 2005 zijn ze overgegaan naar biodynamisch met Europese certificering.
De meeste wijnen worden droog gevinifieerd en zijn rijk, complex en vaak krachtig. Ze verouderen heel mooi en winnen aan complexiteit en textuur. Maar ook de zoete en edele zoete wijnen van het landgoed zijn indrukwekkend en behoren tot de beste wijnen die overal aan de Moezel worden gemaakt.
Leuk detail, de kleur van de capsule op de flessen geeft het type leisteen aan (blauw, grijs of rood) van de wijngaard waaruit elke wijn komt.
Tasmania is een eiland dat net onder Victoria ligt in het zuidoosten van Australië. Hoewel Tasmania maar een relatief klein eiland is (net iets groter dan Nederland), is het groot in faam als het gaat om wijn. Het eiland kent slechts één geografische indicatie, GI Tasmania. Desondanks zijn er verschillen op het eiland. De wijn potentie is groot en groeiende in Tasmania. Net als de overbuur Mornington Peninsula en Yara Valley zijn de toonaangevende druivenrassen de koele klimaat minnende Pinot Noir en Chardonnay.
Maar eigenlijk is Tasmania het beste te vergelijken met de wijnen afkomstig van Nieuw Zeeland. Zowel qua het koele klimaat – Tasmania ligt op dezelfde hoogte als het noordelijke deel van het Nieuw Zeelandse Zuidereiland – als qua keuze van de druivenrassen. We zien dan ook een gestage toename van Sauvignon Blanc, Riesling en Pinot Gris. Terwijl Cabernet Sauvignon, Cabernet Franc en Merlot achterblijven. Shiraz staat hier nauwelijks aangeplant wat een duidelijke afzetting is tegen het de rest van Australië.
Omdat de goudkoorts toesloeg in 1860, kwam de wijnproductie tot een halt. Ook werd in dezelfde tijd een wet aangenomen die de productie van alcohol verbood. Dit duurde tot 1950, waarna de wijnproductie langzaam opschroefde. Echter het zal nooit een kwantiteitsgebied zijn, de focus ligt meer op kwaliteit en dat is te merken! In 1990 werden nieuwe wijngaarden aangelegd en kende het eiland zo’n 90 producenten waar uiteindelijk slechts 20 echt wijn produceerden met beperkte oplage. In 2003 was er nog 800ha waar dit nu is gegroeid naar 2.100ha. Vandaag de dag zijn er ongeveer 250 producenten maar slechts 10% hebben meer dan 10ha grond. De wijn is zeer beperkt verkrijgbaar buiten het eiland.
Klimaat en bodem
Het klimaat wordt in grote mate beïnvloed de westenwinden die vanaf de zuidelijke oceanen veel regen met zich meebrengen. Eigenlijk past een tropisch regenwoud veel beter bij dit natte klimaat dan wijnteelt. Echter de westkust krijgt vele malen meer regenval dan het noorden of het oosten. Sterker nog, het oosten rond de hoofdstad Hobart, is één van de droogste regio’s in Australië. Het is daarom dat de wijnregio’s zich voornamelijk in het oosten en noorden hebben gevestigd waar een gematigder zeeklimaat heerst. Eigenlijk kan je het klimaat vergelijken met Champagne of Chablis in Frankrijk. Er valt voldoende regen gedurende het groeiseizoen en door de zuidelijke ligging profiteren de wijngaarden van veel zonuren.
De bodem is zeer gevarieerd tussen de verschillende regio’s. In Derwent Valley is het overwegend zanderig. Coal River Valley kent een veenachtig alluviale en zanderige humusgrond. Daar waar Pipers River een vrij diepe drainerende brokkelige bodem kent terwijl Tamar Valley een grindachtige basalt op klei- en kalksteenbasis heeft.
Wijnregio’s
We vinden hier maar liefst 8 verschillende regio’s. Echter Tasmania kent niet dezelfde classificatie als Australië; er is slechts één regio. Tasmania is niet te vergelijken met enig andere regio in Australia. In nagenoeg alle regio’s worden zowel witte als rode wijn geproduceerd. Rode wijn voert wel de boventoon. Ook mousserende wijn is geen onbekende en met Louis Roederer’s interesse zal de wijn potentie zeker groot gaan groeien in Tasmania.
Hoewel Pinot Noir de grootste aanplant in 2022 geniet, ongeveer 47%, is de productie vooral wit. Dit ligt in het feit dat de druiven gebruikt worden voor de productie van mousserende wijn. Mousserende Tasmaanse wijn is 37.5% van de productie. Terwijl witte tafelwijn 32% omvat. De productie van 2022 was 13% lager dan 2021 dankzij klimatologische uitdagingen. Ook was er overlast van bosbranden. Echter de prijzen zijn premium, wat veel goed heeft gemaakt voor de producenten.
Noord Tasmania
Tamar Valley is met ruim 30% de grootste bijdrager, de wijngaarden liggen aan weerszijde van de rivier de Tamar. Maar vooral de wijngaarden op de oostelijke oever liggen op vlakker land en heeft feller zonlicht. Wat de druiven niet goed doet. Er zijn 32 wijngaarden die zich vooral op Pinot Noir en Chardonnay richten. Het heeft een lange wijn geschiedenis die teruggaat naar het midden van de 19e eeuw.
Het klimaat vertoont overeenkomsten met de Côte d’Or. De maritieme invloeden zijn afkomstig van de noordelijk gelegen Bass Stait, wat Tasmanië scheidt van het “mainland” Australië. De wind koelt over deze straat en geeft de wijngaarden een ideale warmte. Met 14% van de productie komt Pipers River Valley op een 3e plaats. Het is hier nog iets koeler dan in Tamar Valley en is meer vergelijkbaar met Champagne streek. Deze twee streken zijn wel de belangrijkste wijnstreken van Tasmania en het grootste verschil tussen de twee is dat Tamar vooral stille wijn voortbrengt, terwijl Pipers River vooral mousserende wijnen produceert. Terwijl North West slechts 2% van de productie voor haar rekening neemt verspreid over zo’n 15 wijngaarden en North East is verwaarloosbaar.
Zuid Tasmania
In het oosten en zuiden van het eiland vinden we East Coast, Coal River Valley, Huon Valley en Derwent Valley. De drie zuidelijk gelegen regio’s kenmerken zich door meer familie wijngaarden ten opzichte van de noordelijke regio’s. Coal River Valley neemt een belangrijke plaats in met 21% van de productievolume, terwijl East Coast ongeveer 13% inneemt.
Coal River Valley is een weelderig, vruchtbaar gebied van rivieren en landbouwgrond. Wijnbouw en toerisme worden steeds belangrijker voor de lokale economie. De natuurlijke schoonheid van het gebied en de nabijheid van de staatshoofdstad Hobart, heeft het een voor de hand liggende keuze gemaakt voor wijntoeristen. Derwent Valley, aan de westkant van de heuvels met een 9% productie, biedt een vergelijkbare functie. Echter Derwent kouder, natter en meer vatbaar voor vorst dan het oostelijk gelegen Coal River Valley. Huon River tenslotte staat meer bekend om haar appelgaarden dan om haar wijngaarden. Het is dus niet verwonderlijk dat minder dan 1% van de wijnproductie hier vandaan komen. Het langgerekte East Coast staat bekend om haar elegante en crisp wijnen van Pinot Noir, Riesling en Chardonnay. Natuurlijk produceert men hier ook mousserende wijnen.
Wijnvergelijk
Laten we eens gaan kijken naar twee Pinot Noirs, één uit Pipers River Valley in het noorden en de ander uit Coal River Valley in het zuiden van het eiland. Pipers River Valley is over het algemeen iets koeler dan het zuidelijker gelegen Coal River Valley. Omdat deze laatste meer beschermd ligt tussen heuvels en dus het maritieme klimaat minder vat heeft. In Pipers River Valley bereikt de temperatuur ongeveer 28C terwijl in Coal River Valley, hoewel zuidelijker en dus kouder op het zuidelijk halfrond, deze 33C kunnen bereiken. Desondanks is de gemiddelde temperatuur in januari slechts 17.2C.
Dalrymple Pinot Noir
Het domein van Dalrymple is in 1987 opgericht en ligt op de heuvels van Pipers River Valley die uitkijken over de Bass Strait. De wijngaard beslaat slechts 12ha en staat met Pinot Noir aangeplant. Men volgt het fabricageproces van Bourgogne; druiven worden met de hand gesorteerd, gevolgd door koude persing op basis van complete trossen. De vergisting vindt plaats door wilde gisten. Hierdoor behoudt de wijn haar fruitigheid en vergroot de wilde gisten de complexiteit (van zowel het wijn maken als het eindproduct…) Na de fermentatie vindt de schil weking plaats voor het onttrekken van de kleur en tannine. Aan het eind van de fermentatie worden de druiven geperst en vindt de rijping op frans eiken barriques plaats, waar de malolactische omzetting plaats vindt. Waarna de wijn gefilterd en gebotteld wordt. De wijn is veganistisch geproduceerd.
Dit resulteert in een prachtige wijn met een mooie paarse kleur en gemiddelde kleurintensiteit. Het is een bijzonder glas waar je verliefd op wordt.
Het begint allemaal met de geur. Dit is niet zomaar een wijn, dit is fantastisch. Vele geuren komen je neus tegemoet. Je ruikt bosbessen, cranberries en cassis. Maar het vriendelijke, kruidige karakter, waar de Pinot Noir om bekend staat, komt ook duidelijk naar boven in deze wijn. De geur ontwikkelt en er komen complexe geuren ten tonele. Denk aan drop en iets van zwarte olijven.
Ook in de mond komen dezelfde zwarte fruitsmaken naar boven, maar ook aangename zwarte pruimen en olijven. De fruitsmaken worden bijgestaan door een zuivere natuurlijke zuurgraad en verfijnde tannine. Het is een echte delicate en elegante wijn met aan prettige lange afdronk.
Geniet van deze wijn bij eend in madeira-saus en romige champignons. De wijn is o.a. verkrijgbaar bij Slijterij het Genoeghen voor Є 31.95.
Tolpuddle Pinot Noir
Ongeveer 20 minuten vanaf Hobart liggen de wijngaarden van Tolpuddle in Coal River Valley. De regio ligt beschut door de westelijke bergketen waardoor regenval minimaal is – slechts 500mm per jaar. De Tolpuddle wijngaard is aangeplant in 1988 op 20ha grond. De stokken zijn dus inmiddels al 35 jaar oud. Door het koelere en droge klimaat rijpen de druiven langzaam zonder risico op schimmeldruk. En dat is terug te vinden in de rijke wijn.
In het glas toont de wijn zich helder met een lichte robijnrode kleur met ook nog wat paarse reflexen, duidelijk een jonge wijn.
In de neus heerlijk aromatisch geurend naar zoete kersen, aardbeien, iets vanille gebalanceerd met hartige specerijen als nootmuskaat van de houtrijping. Een geweldige zuiverheid en expressie van Pinot Noir met frisse zuren en stevige tannine. Mooi geparfumeerd met een gemiddelde body en verschrikkelijk toegankelijk en onweerstaanbaar met eindeloze verfijnde lengte!
Het is niet voor niets dat wijnkenner James Suckling de 2021 wijn waardeerde met maar liefst 98 (van de 100) punten. Helaas heeft dat ook effect op het prijskaartje. Het is zeker geen goedkope wijn met haar € 65, verkrijgbaar bij Edwin Raben.
Deze wijnen laten echt zien wat het potentie is voor wijn in Tasmania. Maar ja, voor grote wijnen, betaal je vaak ook grote prijzen. En gelet op de kleinschaligheid van de zone en versplintering van de domeinen zullen de prijzen ook niet snel gaan dalen.
Onlangs brachten wij het weekend door in zuid Nederland. Gelegen in het fantastisch mooi Zuid-Limburgse heuvelland vinden we het domein Holset. In 2017 is deze oude boerderij omgetoverd tot een mooi wijn domein met adembenemende uitzichten.
Het is een succes verhaal van een lange adem. Reeds in 2008 begon de geschiedenis van dit leuke wijnhuis. In het kleine dorpje Holset, tegen Vaals aan, liepen Marianne Blijdestein en Erik Leferink tegen een vervallen boerderij aan. Beiden hadden geen ervaring in wijn, maar wel een passie en zagen mogelijkheden. Het idee om hier druivenstokken aan te planten was al snel geboren. De bodem is uitermate geschikt voor wijnproductie. De druivenstokken wortelen in een lösslaag vermengt met vuursteen, kiezel, kalksteen en kalksteenachtige stenen.
Panorama uitzicht op de wijngaard bij Domein Holset
Nu 5 jaar later vinden we hier fantastische wijnen gelabeld als Domein Holset die, interessant genoeg, alleen mousserend zijn. Op mijn vraag waarom uitsluitend mousserend, kwam het antwoord dat dit met opzet gekozen was om zich te onderscheiden. Dit is ook tot stand gekomen met medewerking van buurman en wijnprofessor Stan Beurskens van de wijngaard St Martinus. Het domein is 13.5ha groot, waarvan slechts 7ha staat aangeplant. De wijngaarden liggen in Holset en Vijlen en staan aangeplant met verschillende druivenrassen; Souvignier Gris, Cabernet Blanc, Johanniter, Chardonnay en Pinot Noir. De keuze voor de eerste drie druivensoorten heeft vooral te maken met de schimmelresistentie van deze druivenvariëteiten. Uiteindelijk zitten we nog steeds in Nederland waar het toch vaak vochtig is. En vochtigheid geeft schimmeldruk wat funest is voor een wijngaard. Daarom zijn ook hybride druivenvariëteiten ontwikkeld die beter bestand zijn tegen schimmeldruk.
Ter vergelijking, in Nederland is er ongeveer 275ha (commerciële) wijngaarden verdeeld over 165 wijnbouwers. De meeste wijnboeren zitten in Gelderland, gevolgd door Limburg. De gemiddelde opbrengst ligt op 7.700hl ofwel 1 miljoen flessen. Tijdens de jaarlijkse Wijnkeuring van de Lage Landen (dus inclusief België) deden 60 wijndomeinen mee en van de 238 ingezonden wijnen waren er 32 mousserend! Dus de populariteit is toch redelijk hoog.
Wat zijn hybride druivenstokken
Maar wat zijn nou hybride druivenstokken? In principe zijn er drie druivenrassen, Amerikaanse rassen (zoals Vitis Labrusca, Vitis Rupestris en Vitis Bicolor), de Oost-Aziatische rassen (zoals Vitis Coignetiae) en de Europese, de West- en Centraal-Aziatische rassen (Vitis Silvestris en Vitis Vinifera). Hoewel deze namen onbekend zijn, is deze laatste ras de meest bekende. Dit is het ras waar de meeste wijnen van gemaakt worden. De bekende druivensoorten Chardonnay, Cabernet Sauvignon, Merlot, Malbec en ga zo maar door vallen onder dit ras. Wanneer variëteiten die tot het Vitis Vinifera ras behoren gekruist worden, spreekt met nog steeds van een Vitis Vinifera (ofwel klassieke) druivenvariëteit. Echter wanneer een Vitis Vinifera variëteit gekruist wordt met een ander ras, spreekt men over een hybride druivenvariëteit, PiWi’s (“pilzwiderstandsfähig”) of “nieuwe druivenrassen”.
Wijn maken van een Vitis Vinifera variëteit blijkt goede wijnen tot stand te brengen. Critici kijken met argusogen naar wijn van niet-Vitis Vinifera. Echter vooral de Amerikaanse soorten hebben één groot voordeel. Ze zijn vele malen beter resistent tegen schimmels als Valse Meeldauw of Phyloxera, omdat deze schimmels reeds in hun natuurlijke omgeving voorkwamen. Het is de Phyloxera plaag die vanuit Amerika met de stoomboten eind 19e eeuw die het gebruik van PiWi’s bevorderden. Doordat in Europa grote wijnbouwgebieden verzwolgen werden door de Phyloxera plaag, ging met de Vitis Vinifera variëteit enten op onderstokken van een PiWi.
Een ander voordeel is dat PiWi’s van nature meer suikers aanmaken, wat in koel klimaat natuurlijk een groot voordeel oplevert. Aangezien door de mindere zonuren de druiven te weinig suikers en te hoge zuurgraad hebben waardoor er geen kwaliteitswijn mogelijk is. Zelfs biologische teelt is mogelijk. Echter de keerzijde is dat veel wijnbouwers niet overtuigd zijn dat ze tot kwaliteitswijnen kunnen leiden. En dat komt vooral door de merkwaardige muskusachtige aroma die ze aan de wijn geven. Dit “foxy” aroma wordt niet overal gewaardeerd.
Terug naar domein Holset
Maar om weer even terug te gaan naar het fantastisch mooi gelegen Domein Holset. Ze produceert ongeveer 30.000 flessen wijn per jaar, verdeelt over vier series. De mousserende wijn wordt gemaakt volgens de traditionele methode, dus de methode die ze ook in de Champagne gebruiken. De gehele vinificatie gebeurd “in-house”. Dit is uniek in Nederland. In 2020 heeft Domein Holset haar eigen wijnkelder in gebruik genomen in Lemiers. Hier vindt zowel de eerste vergisting plaats als de tweede (fles)vergisting.
De wijnen van Domein Holset hebben de classificatie BOB Mergelland en BOB Vijlen. BOB staat voor Beschermde Oorsprong Benaming wat gelijk is voor het France AOC. BOB Mergelland omvat de streek van Maastricht – Nuth – Vaals – Eijsden. De bodem is opgebouwd met mergel in de diepere lagen en löss als bovenlaag met plaatselijk tertiaire lagen, pleistocene formaties en oude rivierafzetting. Binnen de regels van de BOB zijn alleen Vitis Vinifera variëteiten toegestaan. Vanzelfsprekend zijn er verder nog meer beperkingen die je hier kan vinden.
De BOB Vijlen daarentegen is interessanter. Deze 419ha grootte BOB heeft slechts 2 geregistreerde aanvragers, te weten St Martinus en Domein Holset. De bodem dient een bovenlaag van löss te hebben vermengd met stenen zoals vuursteen, kiezel en kalksteen. En daar verschilt het in met BOB Mergelland waar de bodem meer uit mergel bestaat. Hier zijn naast de Vitis Vinifera variëteiten Chardonnay, Pinot Gris en Pinot Noir, zijn ook PiWi’s toegestaan zoals Johanniter, Solaris, Sauvignon Gris, Cabernet Blanc en voor rood Monarch, Cabernet Cortis, Baron en Pinotin.
Recentelijke uitdagingen
Vorig jaar werd Domein Holset, gelegen op een mooi glooiende heuvel met ongelooflijk uitzicht, geconfronteerd met enorm veel regenval. Waarbij de weg die voor het domein loopt, omgetoverd werd in een niet misverstaande wildwaterbaan. De wijngaard worstelde met de meeldauw die in de wijngaard begon te ontwikkelen als gevolg van de hoge vochtigheid. Bij het domein dachten ze “dit nooit meer!” met als gevolg dat in dit jaar men zich richtte op meer natuurlijke ventilatie in de wijngaard. Door meer bladeren weg te knippen, die het vocht vast kunnen houden, ontstaat meer luchtstroom en dus minder kans dat vocht wordt vastgehouden. Echter een jaar als 2022 had en dan ook niet op gerekend. En een ander risico deed haar intrede. Door de overvloedige zon met hoge UV straling ontstond er zonnebrand op de druiven. Juist omdat de natuurlijke bescherming tegen direct zonlicht (het bladerdek) was weggeknipt.
Tenslotte hadden ze bij Domein Holset één groot voordeel. Doordat men zich alleen richt op mousserende wijnen, moeten druiven vroeg geplukt worden. De zuurgraad moet namelijk hoger zijn dan bij stille wijnen. Hierdoor werd in september, voordat de heftige regen en onweersbuien hun intrede deden, geplukt. Daar waar andere wijngaarden meer schade ondervonden vanwege een latere pluk, waardoor druiven opzwollen, openbarstten of rotten, lagen de druiven van Domein Holset reeds veilig in de wijnkelder.
De wijnen
Zoals aangegeven richt men op kwalitatief hoogwaardige wijnen en tot op heden allemaal single-vintage. Dus de wijn is van één jaargang afkomstig. Domain Holset brengt 4 mooie wijnen op de markt. De Dot, een frisse blend van Johanniter en Cabernet Blanc, de Dame, een single variety van Chardonnay. En verder de Prins, een blend van Sauvignon Gris en Johanniter en tenslotte de Classic welke een klassieke blend is van Chardonnay en Pinot Noir. Wat mij ook erg aanspreekt zijn de stijlvolle ingetogen etiketten.
Wijn collectie
Dot
De Dot is licht geelgroen van kleur, met een neus van appel, kruisbes munt en een vleugje witte peper. Het is een frisse fruitige wijn dat 24 maanden weggelegd is op gist. En met 12.5% alcohol aan de gemiddelde kant. De mousse is een beetje stevig maar prettig en de wijn heeft een gemiddeld+ zuur. Het is een droge wijn met 4gr per liter dosage. De wijn heeft een mooi balans tussen fruit en zuurgraad, gedragen door de mousse. Heerlijk als aperitief op een zonovergoten dag.
Dame
De Dame doet haar naam eer aan. De druiven worden voorzichtig met de hand geplukt. De wijn rijpt 30 maanden op haar gist en ook kort op eikenhouten barrique (225lt vaten). Ze is licht goudgeel van kleur met een neus van toast, bloemen, citrus en mango. In de mond bespeur je daarnaast een prettige zachte vanille toets. De mousse is zacht en prettig. De wijn heeft slechts 3gr/lt dosage. De afdronk is aangenaam en verfrissend, waarbij de balans tussen fruit en zuurgraad erg goed is, nadat de toast een beetje naar de achtergrond is gegaan. Persoonlijk is dit toch echt wel een favoriet, terwijl mousserende wijnen normaal niet zo aan mij besteed zijn. Hoewel onze eerste keus op de Prins viel om te proeven, werd deze Dame ons als verrassing extra ingeschonken
Prins
De Prins is een stevige blend van Sauvignon Gris (80%) en Johanniter (20%). De wijn rijpt 36 maanden op haar gist. Deze wijn heeft een krachtige uitgesproken bubbel, is goudgeel van kleur. In de neus bespeur je vooral perzik en abrikoos met een vleugje kruidigheid. Het is een droge wijn met slechts 2gr/lt dosage. Persoonlijk vond ik de afdronk wat kort.
Classic
Afkomstig van de kalkrijke bodems in Voerendaal vinden we de Classic van Holset. Deze valt niet onder de BOB Vijlen of BOB Mergelland, maar kent de classificatie BOB Limburg. Het is een Brut Nature, wat wilt zeggen dat er geen suiker is toegevoegd aan deze wijn (0 gr/lt dosage). De wijn is gemaakt van 70% Chardonnay en 30% Pinot Noir en kent een diepe goudgele kleur met een koperen gloed. In de neus kan je rood fruit, tonen van citrus fruit en hazelnoot bespeuren. Terwijl in de mond naast deze aroma’s ook de vanzelfsprekende toast of brioche te herkennen valt door de autolyse van de 36 maanden gistrijping. Het alcohol percentage is iets bovengemiddeld met 13% wat ook terug te merken valt in de volle body van de wijn. Natuurlijk is het genieten om deze wijn zo te drinken, maar ook naast een zalmgerecht misstaat deze wijn niet.
