wijngaardbeheer Archieven

24 juni 202624 juni 2026

Prosecco en klimaatverandering

Europese wijnbouw staat onder druk, stijgende temperaturen, langdurige droogtes, afgewisseld met heftige regenval of zelfs hagel. In het heuvellandschap van Conegliano Valdobbiadene, de thuishaven van Prosecco Superiore DOCG richten de wijnmakers proactief op de klimaatverandering. Een recent onderzoek benadrukt de belangrijkheid van de wijngaardbodem bij verandering in klimaat. Gebaseerd op klimaatprognoses, biedt het onderzoek praktische oplossingen om wijngaarden aan te passen aan steeds uitdagendere groeiomstandigheden.

Het begint bij bodembeheer

Het onderzoek wijst uit dat een gezond bodembeheer van de wijngaard de belangrijkste hoeksteen is. Zoals we eerder hebben aangehaald zijn gezonde bodems rijk aan organisch materiaal en microbiële biodiversiteit. Hierdoor hebben ze een opmerkelijk vermogen om water vast te houden en de veerkracht van wijnstokken tijdens droogteperiodes te ondersteunen.

Onderzoek suggereert dat het vergroten van organisch materiaal in de bodem (zoals grassen en peulvruchten) met slechts 1% het mogelijk maakt om tot 300.000 extra liter water per hectare vast te houden. Tevens helpt het gebruik van organisch materiaal de afhankelijkheid van synthetische meststoffen te verminderen.

Water behouden

Doordat neerslagpatronen veranderen en steeds extremer worden, is het van belang daar vroegtijdig op in te spelen. Waterbeheer speelt een steeds belangrijkere rol in wijngaardbeheer. Doordat de neerslag meer geconcentreerd is in een kort tijdsbestek, vindt er meer afvloeiing plaats dan daadwerkelijke bodemopname. Door strategisch microreservoirs binnen het wijngaardlandschap te plaatsen, kunnen deze fungeren als noodbronnen tijds droogte perioden.

Maar ze helpen ook om bodemerosie te verminderen en het risico op verschuivingen in de toch al steile wijngaarden van Conegliano Valdobbiadene te verminderen. Door het vertragen van de afvloeiing en de retentie te versterken, draagt dit bij aan de milieuduurzaamheid en de stabiliteit van de wijngaard.

Klimaatverandering in invloed op wijnprofielen

De effecten van klimaatverandering zijn al zichtbaar in de wijngaarden – en niet alleen bij het Prosecco-gebied. In de afgelopen 30 jaar is de oogst al met 2 weken naar voren geschoven.

Prosecco

1 / 2

In Conegliano Valdobbiadene produceert men uitsluitend mousserende wijn.

Waar

Niet waar

2 / 2

Welke druivenrassen zijn toegestaan om Prosecco te maken? (er zijn meerdere antwoorden mogelijk)

Sauvignon Blanc

Glera

Pinot Noir

Gewürztraminer

Chardonnay

Je score is

De gemiddelde score is 63%

Warmere temperaturen hebben een direct invloed op de rijping van de druiven. Hierdoor verandert de balans tussen suiker, zuurgraad en aromatische verbindingen. Wijnen zullen meer warmere aroma’s geven (citrus gaat naar steenfruit en steenfruit neigt naar tropisch fruit aroma’s).

Omdat de wijnkwalificatie van Prosecco draait om de kenmerkende kenmerken van de Glera-druif. En dus is deze balans tussen zuurgraad en suikers essentieel. Hier zal de uitdaging gaan liggen voor de wijnmakers!

Invloed op de druivenstok

Wijngaardbeheerders kunnen ook naar de druivenstok zelf kijken. Door gebruik te maken van andere (nieuwe) wortelstokken, die gericht zijn op droogtebestendigheid bijjvoorbeeld. De M4-serie onderstammen, ontwikkelt door de universiteit van Milaan stimuleren diepere wortelzetting waardoor de druivenstok toegang krijgt tot dieper gelegen waterbuffers. En deze zijn dus beter bestand tegen langdurige droogte.

Slimmer bladerbeheer speelt ook een rol. Het bladerdak werkt als een bescherming voor de druiventrossen om zonnebrand te voorkomen. Maar zorgen tevens voor het behoud van frisheid en zuurgraad.

Conclusie

Er zijn veel knoppen waar wijnmakers en wijngaardbeheerders aan kunnen draaien. Maar één ding is zeker, er moet iets gedaan worden om Prosecco te beschermen tegen de huidige klimaatverandering.

9 juni 20269 juni 2026

Nieuw onderzoek terroir gedreven wijnbouw

Onlangs is er een nieuw onderzoek gepubliceerd op Oeno-one dat bewijs levert voor microbiële terroir gedreven wijnbouw in de Atacama woestijn in Chili. Nu denk je misschien “wacht even, wijngaarden in de woestijn?”, ja u leest het goed. En dat terwijl de Atacama woestijn staat bekend als één van de droogste woestijnen ter wereld. Alleen in heel specifieke microklimaten, waar een watervoerende laag aanwezig is of mist of gletsjerwater beschikbaar zijn, is dit mogelijk. En dit in combinatie met de hitte en intense zon, kan dit bijzondere wijnen opleveren. Wijnen kenmerken zich dan ook door hun fruitgedrevenheid, ziltige en kalkrijke mineraalrijke wijn.

Onderzoek naar terroir wijnbouw

Eeuwenlang gebruikt men het concept terroir om uit te leggen hoe omgevingsfactoren het karakter van een wijn kunnen vormen. Dit is bijvoorbeeld in de Bourgogne zeer nadrukkelijk aanwezig. Traditioneel omvat de term terroir elementen als bodemsamenstelling, klimaat, hoogte, topografie en wijngaardbeheer. Echter de laatste jaren richten wijnmakers en onderzoekers zich steeds meer op een ander aspect. Namelijk wat is de rol van microbiologie van de bodem op het terroir en de uiteindelijke wijn, van vooral biologisch gedreven wijnbouw.

Bacterieën, schimmels en gisten op de druivenschillen en die aanwezig zijn in de wijngaard kunnen de gezondheid van de wijnstokken, ziektebestendigheid, fermentatietechniek en dus de uiteindelijke wijn beïnvloeden. En dit gecombineerd met de klimaatveranderingen, kunnen een belangrijke rol spelen.

Gebaseerd op de Atacama woestijn is een nieuw onderzoek gepubliceerd gericht op de bacteriële en schimmelpopulaties aanwezig op de Vitis Vinifera druiven in het terroir van één van de meest extreme wijnbouw omgevingen ter wereld. De Atacama woestijn speelt in onderzoek een belangrijke rol. De natuurlijke overgang, beperkte neerslag, intense zonnestraling en aanzienlijke temperatuurschommelingen creëren duidelijke micro-omgevingen die zowel de groei van de wijnstok als de ontwikkeling van microbiële planten kunnen beïnvloeden.

Resultaat

De onderzoekers hebben geconcludeerd dat microbiële populaties niet gelijkmatig verdeeld zijn over een wijngaard. Men had reeds de opvatting dat elke wijngaard een unieke microbiële populatie bevatte, dat bijdraagt aan de uiteindelijke wijn. Maar de onderzoekers concluderen nu dat er zelfs binnen de wijngaard verschillende microbiële populaties in een perceel aanwezig zijn.

Waarom is dit van belang

Het mag duidelijk zijn dat micro-organismen een cruciale rol spelen gedurende het hele druiventeelt- en wijnproductieproces. Zo kunnen microbiële populaties positief bijdragen aan de gezondheid van druivenranken door ziekteverwekkende organismen te helpen onderdrukken. Anderen beïnvloeden de fermentatie door deel te nemen aan de omzetting van druivensuikers in alcohol en het produceren van aromatische verbindingen die de smaak en complexiteit van de wijn beïnvloeden.

Variaties in microbiële populaties kunnen daarom directe gevolgen hebben voor de kwaliteit en consistentie van de wijn.

De studie suggereert dat het vertrouwen op één bemonsteringspunt om microbiële populaties van wijngaarden te beoordelen onvolledig is. Belangrijke verschillen op andere plaatsen in de wijngaard kunnen worden overzien. Daarom is het van belang voor producenten meer monitoringsstrategieën toe te passen. Zodat ze de gezondheid of het fermentatiegedrag van wijngaarden beter kunnen begrijpen.

Precisie wijnbouw

Dit is een goed moment om een andere term te introduceren, precisie wijnbouw. Dit is wijnbouw waarbij data en technologie gebruikt wordt om beter onderzoek te verrichten en te begrijpen wat de impact op het terroir is. Wijngaarden worden op meer lokaal niveau beheert, zowel binnen een regio als binnen een perceel. Denk aan andere wijze van irrigatiebeheer, beheer van het bladerdak (en dus blootstelling aan zonlicht), oogsttijd, noem maar op. Want al deze activiteiten hebben een invloed op de microbiële populaties.

Tevens is het begrijpen waar nuttige of potentieel schadelijke micro-organismen geconcentreerd zijn, kan wijnbouwers helpen de gezondheid van de wijngaard te verbeteren.

Microbiële wijnbouw ondersteund het terroir

Kortom, je kan zeggen dat deze studie bijdraagt aan het begrijpen van wijngaarden als dynamische ecologische systemen in plaats van statische landbouwlandschap. Mogelijk iets wat men jaren geleden meer bewust van was, maar door massale mechanisatie uit het oog is verloren.

Terroir, klimaat en bodemopbouw blijven belangrijk, maar deze biologische factoren hebben ook een belangrijke invloed op de wijn, zelfs binnen kleine geografische gebieden.

12 mei 202612 mei 2026

Wijnweetjes

Er is weer veel gebeurd in wijnland, vandaar dat we weer eens een aantal wijnfeitjes de revue laten passeren.

Kogel door de kerk

Het hing al een tijdje in de lucht. In 2024 werd het plan door de Franse overheid al gelanceerd om wijngaarden te rooien tegen een vergoeding van €4.000 per hectare. Maar het is nu definitief. De overheid heeft €130 miljoen vrijgemaakt, waarbij er reeds 28.000ha is aangewezen om te rooien – zo’n 4% van de totale aanplant. En mogelijk nog meer.

Het zijn niet alleen de bulkregio’s, zoals Languedoc met de Aude en Herault. Maar ook in Bordeaux, waar bijna 1/3^e definitief zal verdwijnen. Wat uzelf misschien al opvalt, zijn dit toch vooral wijngaardgebieden die bekend staan om hun rode wijnen.

Deze ontwikkeling is natuurlijk niet verrassend. Het is bekend dat er een overproductie aan wijn is. Dus zo verkeerd is deze ontwikkeling niet. Daarnaast zien we overal populaire druivensoorten aangeplant, waar het terroir mogelijk niet echt ideaal is voor deze soort. Maar het liften op de naam is ook een strategie.

Bubbel is hot

Differentiëren is belangrijk om te kunnen onderscheiden. Daarnaast zijn zwaar alcoholische wijnen niet meer populair. Wat wel hot is zijn de mousserende wijnen. Dus dachten ze in de Rhône om een algemeen mousserend product op de markt zetten. Krijgen we nu ook een Crémant de Rhône? De Rhône heeft al zijn eigen mousserende wijn met Clairette de Die AOC en andere mousserende wijn komt op de markt als Vin de France of een lokale IGP. Echter het klimaat leent zich niet echt voor mousserende wijn. Maar daar brengt Méthode Provençale mogelijk een uitkomst. In plaats van liquer de tirage, gebruikt men dan de druivenmost als aanjager voor de vergisting. Maar zal nog volgen!

Maar in navolging van de Rhone heeft ook Toscane besloten om mousserende wijn te produceren. Het regionale committee had in 2024 de stap naar mousserende wijn al goedgekeurd, maar nu ook het minister van Landbouw.

Onder de appellatie IGT Toscana mogen mousserende wijnen volgens de Charmat-methode ofwel tank-methode gemaakt worden, net zoals Prosecco. Maar ook Methode Traditionelle is toegestaan, zoals Champagne. De wijn mag wit maar ook rosé zijn. Alle druiven die zijn toegestaan binnen de huidige appellatie, zoals Vermentino, Chardonnay, Malvasia en Trebbiano voor witte wijn. En Sangiovese, Merlot, Cabernet Sauvignonen Syrah voor de rosé.

Cru in Languedoc

De bulk regio Languedoc heeft een nieuw pareltje gekregen. Vanaf de oogst van 2026 mag AOC Montpeyroux op de fles prijken. Voorheen bekend als Languedoc-Montpeyroux, voegt de nieuwe Montpeyroux cru zich bij de bovenste laag van de appellatie piramide van de regio als een erkende gemeentelijke appellatie, naast onder andere Faugères en La Livinière.

Het is wel opvallend, de Languedoc wordt getroffen door het rooien van wijngaarden, maar tegelijkertijd in dezelfde regio verheft een regio met 594ha wijngaardgebied zich tot cru-status. Het bestaat uit 16 domeinen en slechts één coöperatie.

Even ten noordwesten van Montpellier, binnen de appellatie Terasses de Larzac vinden we de vier dorpen Montpeyroux, Arboras, Lagamas en St-Jean-du-Fos. Deze dorpen omvatten de nieuwe appellatie. Het ligt aan de voet van de 848m hoge Mont St-Baudille.

Alleen rode wijnen zijn toegestaan, en hun stijl wordt voornamelijk beïnvloed door kalksteenbodems, relatieve hoogte, koele winden die van het Larzac-plateau naar beneden waaien, aanzienlijke dagelijkse verschuivingen en de altijd aanwezige garrigue (een natuurlijk type geurig struikgewas).

Deze status brengt ook beperkingen met zich mee, zoals een beperkte opbrengst per hectare van 42lt. Blends moeten tenminste drie druivenrassen omvatten en de rijping is minstens één jaar. De toegestane druivenrassen zijn Carignan, Grenache, Mourvedre, Syrah, Cinsault, Counoise en Morrastel.

Op het moment wordt ongeveer 80% van de appellatie op een HVE3 of biologische wijze beheerd.

Vanaf oktober 2027 zullen deze wijnen op de markt komen!

6 mei 20266 mei 2026

Revolutie in de Champagne

De oogst in 2025 was overvloedig dankzij de gunstige ontwikkelingen in de wijngaard. En de verwachtingen zijn hooggespannen. We moeten natuurlijk wel nog even wachten, aangezien nu jaargang 2018 op de markt kwam. Maar dat neemt niet weg dat de regio vooruitkijkt en dat er een kleine revolutie in de Champagne streek is ontstaan.

Voor het eerst is er een hybride druivensoort toegestaan in de exquise Champagne!

Toegestane druivenrassen

Even terug, de meeste mensen zijn bekend dat Champagne gemaakt is van de rassen Pinot Noir (voor structuur en body) en Chardonnay (voegt elegantie, finesse en zuurgraad toe). En misschien weet je ook dat Pinot Meunier een rol speelt dat bijdraagt met fruitigheid en geeft flexibiliteit met het blenden.

Maar naast deze drie hoofd druiven zijn er nog meer rassen toegestaan. Dit zijn Arbane (een zeldzame witte druif), Petit Meslier (een witte druif met hoge zuurgraad en florale tonen), Pinot Blanc (een witte druif die ook florale tonen en een lichtere zuurgraad heeft) en Pinot Gris. Deze laatste staat ook bekend onder de naam Fromenteau en levert naast florale tonen ook een rokerige specerijachtige ondertoon.

Maar sinds 2026 is ook de hybride soort Voltis toegestaan. Deze druivensoort is in 2022 goedgekeurd voor gebruik in Champagne als test en onderzoeksfase. Terwijl in 2023 de eerste aanplant was goedgekeurd. Maar er zijn nog meer druiven die onderzocht of getest worden.

Voltis

Wat is Voltis voor een ras? Het is een hybride druivensoort ontwikkeld in samenwerking tussen INRAE en het Duitse Julius Kühn Instituut. Het is een kruising van de bestaande hybride druif Villaris en een afstammeling van Muscadinia rotundifolia – een Amerikaanse druivensoort die bekend staat om de resistentie tegen ziektes. Maar heeft 95% van de genen van een Vitis Vinifera kunnen behouden.

Maar waarom nu een hybride soort toestaan in de Champagne en een revolutie ontketenen in het zo traditionele Frankrijk? De oorsprong ligt in klimaat verandering. Champagne heeft meer en meer te kampen met hoge vochtigheid wat schimmels in de hand werken. En terwijl biologisch wijngaardbeheer in opkomst is (met een kleine 10% in 2024) geeft dit natuurlijk een uitdaging. Voltis is genetisch resistent tegen zowel donsmeeldauw als poedermeeldauw, de dubbele schimmelplaagjes die al lange tijd de wijnbouw in vochtige noordelijke klimaten bemoeilijken. En om deze ziektes te bestrijden zijn chemische bestrijdingsmiddelen nodig (wat dus haaks staat op het groeiende biologische potentieel).

Beperkingen

Vanzelfsprekend mag Voltis niet meteen overal aangeplant worden. Volgens de wetgeving mag slechts 5% van de wijngaard oppervlakte bestaan uit Voltis. En tevens 10% van het sap in de blend gebruiken.

Wat is de ervaring?

Een van de gerenommeerde huizen in de Aube, Drappier, plantte als één van de eerste, in 2023 ongeveer 40 Voltis wijnstokken aan op Kimmeridgian Jura-kalksteen in plaats van de krijtbodems. De oogst van 2025 was de eerste persing van Drappier en resulteerde in één feuillette (een halfvat van ongeveer 114lt). Dit was een goede observatie voor de smaak ontwikkeling. De smaaktonen wijzen op neutrale aroma’s, niet erg aromatisch, maar maakt de wijn ronder en toegankelijker. Maar de belangrijkste reden voor Drappier is recent gewijzigde wetgeving dat het gebruik van koperspray moet verminderen. Voor biologische landbouw is koperspray juist van groot belang voor het terugdringen van schimmels en ziektes. Wanneer dit gebruik meer aan banden wordt gelegd, is men genoodzaakt om te zoeken naar alternatieven.

14 april 202614 april 2026

Het belang van irrigatie

Wijnbouw en irrigatie zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Of het nu juist is toegestaan, of juist verboden. Maar in de huidige situatie met klimaatverandering is het belang van irrigatie alleen maar toegenomen. Voor- en tegenstanders zijn sterk verdeeld, waarbij de discussie vaak gaat over de balans tussen kwaliteit, traditie, economisch belang en klimaatverandering.

Irrigatie en wijnwetgeving

Er zijn grote verschillen tussen de “oude wereld” en de “nieuwe wereld”. In Europa is het gebruik van irrigatie opgenomen in de wetgeving waarbij het belang vaak wordt beperkt. Overigens speelt deze beperking voornamelijk AOC/AOP wijnen en niet voor bijvoorbeeld tafelwijnen. Dit beleid is gebaseerd op traditie en kwaliteitsfilosofie.

Terwijl in de “nieuwe wereld” veel wijnbouwgebieden juist in drogere regio’s te vinden is en dus irrigatie automatisch van belang is. Kwaliteit is niet zo zeer gericht op terroir, zoals in Europa, maar meer door controle en modernisatie.

Voordelen van irrigatie

Wanneer we kijken naar het belang van irrigatie, komt natuurlijk al snel het overleven van de wijnstokken naar voren vooral bij extreme droogte. Ook loopt de wijnstok het risico dat bij teveel warmte de fotosynthese stopt. Waardoor de oogst mislukt.

Vaak hoor je dat waterstress goed is voor de wijnstok (zie ook de nadelen hieronder),maar door het moderne druppelirrigatie systeem zijn wijnboeren in staat de druivenstokken net genoeg waterstress te geven, in plaats van totale droogtestress. Dit kan de rijping reguleren en het uitdrogen van de druif voorkomen voordat het bitter wordt.

Ook draagt irrigatie bij aan het maken van een stabiele productie en betere kwaliteit jaar na jaar. Dit is van groot belang voor de levensvatbaarheid van een wijngaard.

Tenslotte, en zeker niet onbelangrijk, irrigatie is van groot belang voor jonge wijnstokken in warme of hete klimaten die zich nog moeten hechten. Zolang een wijnstok geen uitgebreid wortelstelsel heeft ontwikkeld, is het kwetsbaar voor de groei.

Nadelen van irrigatie

De tegenstanders van irrigatie zijn van mening dat een druivenstok moet afzien om karakter te ontwikkeling. Eenmaal, teveel water maakt een druivenstok “lui”. Het hoeft niet meer te werken om een uitgebreid wortelstelsel te creëren om aan voedingsstoffen, mineralen en water te komen. Wortels blijven aan de oppervlakte. Hierdoor ontbreken smaakaroma’s, concentratie en structuur aan de druiven. Met andere woorden het terroir aspect ontbreekt aan de wijn. Daarnaast is een diep en breed geworteld stelsel betere resistentie tegen droogte en hitte en is dus op de lange termijn veel weerbaarder.

In Europa is irrigatie vaak verboden of sterk gereguleerd omdat irrigatie resulteert tot overproductie van bulkwijn – het Franse Languedoc Roussillon was (en is in bepaalde mate) daar een goed voorbeeld van.

Maar mogelijk de belangrijkste reden is duurzaamheid. Irrigatie verbruikt eenmaal waardevolle watervoorraad, wat in droge gebieden ecologisch en maatschappelijk onverantwoord is.

Hoe nu verder?

Belang van druppel irrigatie, gemaakt door ChatGPT

De tegenstellingen zijn al aanzienlijk kleiner geworden. Veel wijnboeren in Europa (en dan met name in de gebieden waar droogte een grotere rol begint te spelen zoals Spanje, Italië en zuid-Frankrijk), zijn zich gaan richten op druppel irrigatie in plaats van hele wijngaarden te besproeien of zelfs onder water te zetten (flood-irrigation). Dit helpt de wijnstok te laten overleven, zonder de nadelige gevolgen van overmatige irrigatie.

Het verschil zit vaak in de leeftijd van wijngaarden. Immers wanneer de wijnstokken hun wortelstelsel heeft kunnen ontwikkelen, dan is irrigatie echt niet (overal) nodig. Zo zijn er plekken in het hete Napa (California) tot aan Barossa (Australië) waar geen irrigatie is toegepast. Ja, we weten inmiddels ook dat de wijnplas groter aan het worden is, dus een tandje minder in de wijngaarden is geen overbodige luxe. Een ander gevolg is doordat de wijnstokken minder productief zijn (immers de stok kan minder water en voedingsstoffen uit de bodem onttrekken), de kosten per fles dus omhoog gaan. En dat voelen we allemaal in de portemonnee.

Om de toekomst van wijn te verzekeren is er een nieuwe beweging opgestaan die zich richten op regeneratieve wijnbouw. Daar kan je meer over lezen in dit artikel.

19 augustus 202519 augustus 2025

Nachtmerrie in de Aude

Het zal je niet zijn ontgaan, de enorme vuurzee in zuid Frankrijk. Dit is een nachtmerrie voor de wijnboeren in de grootste productielocatie van Frankrijk, de Languedoc en specifiek het departement Aude. Meer dan 17.000ha land is verbrand, meer dan 20 gewonden en helaas is 1 persoon overleden. En deze nachtmerrie is begonnen in het Aude departement, net ten noorden van Perpignan, ten zuidoosten van Toulouse en ten westen van Montpellier. Het departement omvat bekende appellaties zoals de Corbières, Fitou en Minervois. Het is de grootste vuurzee in Frankrijk in maar liefst 70 jaar! En gedreven door sterke windvlagen en droge ondergrond kon het vuur maar liefst 5km per uur verplaatsen!

Het Clos de l’Anhel in de Corbières lag nabij de plek waar de brand is ontstaan. Hier is 9 van de 10ha volledig verwoest.

Foto: S. Guiraudon, Clos de l Anhel

En bij het coöperatief Cellier des Demoisselles uit het nabij gelegen St Laurent is 80% van de wijngaard verwoest. Waaronder wijnranken van maar liefst 60-70 jaar oud. Dit is bijzonder jammer omdat hiermee zeer geconcentreerde wijnen verdwijnen. Zij hebben een crowdfunding actie gestart, klik hier om te doneren.

Schade

Deze brand heeft een spoor van 17.000ha achtergelaten. Ter vergelijk, dit is groter dan de oppervlakte van Parijs. Naar verwachting is 800-900ha aan wijngaarden verwoest, terwijl een 500ha rookschade hebben opgelopen.

Wat extra zuur is, is dat het oogstjaar 2025 veelbelovend leek te zijn en dat deze brand uitbrak nét voordat de pluk begon. Afgelopen jaren waren de opbrengsten lager waren door klimatologische omstandigheden, met name droogte. Hoewel de kwaliteit goed was vanwege betere concentratie, konden de opbrengsten dit niet compenseren. Met deze brand is de hoop die wijnmakers hadden de grond ingestampt.

Maar er is ook goed nieuws, ondanks dat de asregen redelijk ver verspreid, hebben de wijngaarden die geen schade hebben ondervonden nog steeds op een goed 2025 vintage.

Klimaat uitdaging

Natuurlijk onderkennen de wijnbouwers ook de klimaat uitdagingen. De extreme droogte en deze branden zijn er slechts voorbeelden van. Maar het zal niet verbazingwekkend zijn dat er naar de overheid wordt gekeken voor oplossingen. Producenten voorzien dat het over 10-15 jaar te laat zal zijn. Maar men is gematigd optimistisch.

Zo is er een discussie geweest over de vraag of het ontwortelen van wijngaarden heeft bijgedragen aan de verspreiding van bosbranden. Eenmaal de wijnstokken zelf zijn redelijk resistent tegen vuur en kunnen een bosbrand vertragen of tegenhouden. Wijnstokken vatten eenmaal minder snel vlam dan (uitgedroogde) struiken en gras. De Franse regering heeft het beleid van compensatie om te ontwortelen omarmd vanwege de overproductie en gezondheidsimpact. Mede daardoor is ook 5.000ha ontworteld in de afgelopen 12 maanden in het departement. Hierdoor zijn dus substantiële brandgangen verloren gegaan.

En hoe nu verder?

Het verwerken van deze nachtmerrie zal nog even duren in de Aude, maar toch zal vooruit moeten worden gekeken. Welke mogelijkheden heeft de Aude. Klimaatverandering kunnen we eenmaal niet zomaar stoppen – helaas genoeg. Daar is meer voor nodig dan een (kleine) groep enthousiastelingen in de Aude of zelfs Europa.

Het opnieuw aanplanten van wijnstokken is natuurlijk een optie. Echter er is reeds overproductie, of onderconsumptie – ligt aan het perspectief die men neemt. Gezonde lifestyle speelt een steeds belangrijkere rol. Maar daarnaast duurt het ook minimaal drie jaar voor een wijnstok productief is. En nog langer voordat het redelijk bestand is tegen de huidige extremen als droogte en bosbranden.

Omvormen naar andere landbouw, denk aan olijven of pistachenoten zal niet zomaar slagen. Zo is de bodem niet waterdoorlatend genoeg en heeft een te hoge zuurgehalte. Ook klimaat en beschikbare zonuren zal een rol spelen in bepaalde microklimaten.

Terwijl pistache bomen juist een nog drogere, woestijnachtig klimaat nodig hebben. En daar is de Aude nog niet.

De tijd zal het leren, maar de wijnproducenten zijn redelijk slagvaardig en kijken tegelijkertijd naar de Franse overheid voor hulp.

20 november 202420 november 2024

Vernietiging van Franse wijn

We hebben het er al eerder over gehad. De Franse wijn productie heeft record hoogtes bereikt, maar de afzetmarkt krimpt. De Franse overheid is aan het kijken of ze de vernietiging van wijngaarden en dus wijn productie kan steunen.

Vorige maand heeft de Franse overheid aangekondigd om 30.000ha te ontwortelen en op deze wijze de vraag en aanbod meer in evenwicht te brengen. De regering trok €120 miljoen uit om 30.000ha een nieuwe bestemming te geven, ofwel €4.000 per ha. Dit dekt net aan de kosten van het verwijderen van de wijnstokken. Er hebben 5.418 telers zich aangemeld die bijna 27.500ha hebben aangemeld. Zij krijgen hun compensatie wanneer ze op zijn vroegst in 2029 geen wijnstokken op het land heraanplanten. Daarnaast moet het ontwortelingsproces zijn voltooid op 2 juni 2025 om in aanmerking te komen voor de compensatie.

Waarom deze uitkoopregeling?

Uit cijfers van de Internationale Organisatie voor Wijnbouw en Wijnbereiding (OIV) blijkt dat de overproductie van wijn in 2023 maar liefst 10% is. China is als belangrijk exportland kleiner geworden na COVID. Daarnaast is China zelf meer wijn gaan produceren en is de focus van import verschoven naar Italië en Spanje waar een betere “value for money” te vinden is.

Ook speelt de internationale handel een rol. Sinds het conflict tussen Boeing en Airbus in 2019, heeft Trump belastingen op Franse wijn verhoogd. En natuurlijk ook door het verleggen van de focus op Amerikaanse producten (America First), zal ongetwijfeld een rol hebben gespeeld.

De oogst van 2024 zal aanzienlijk lager zijn vanwege de zware regenval, hagel, vorst en meeldauw die de wijngaarden in heel Frankrijk hebben getroffen. Zal dit niet genoeg zijn om het probleem van overaanbod aan te pakken.

Kijken we naar de vraagkant, zien we dat de Franse consumptie gedaald is naar 40lt per persoon per jaar in 2023. En dat terwijl in de jaren 1960 dit volgens de ODTF (Obervatoire Francais des Drogues et des Tendances addictives) nog 120lt was. Dus de interne markt wordt kleiner. Maar ook de exportmarkt wordt getroffen. Doordat ook de wereldwijde consumptie daalt, daalde de Franse wijn export met 9.4%

Al deze trends heeft geresulteerd dat de Franse overheid de vernietiging van wijn subsidieert. Met als doel om de prijzen te stabiliseren. Nochtans is deze actie een druppel op een hete plaat. Frankrijk heeft maar liefst 800.000ha aan wijngaarden, dus met dit initiatief zal de totale wijngaard areaal met slechts 3.5% verminderen.

Zo ook het initiatief om overtollige wijn op te kopen om te destilleren voor industriële toepassingen. Structureel is er 4 tot 5 miljoen hl aan teveel wijn. De vraag is of Franse auto’s binnenkort op bio-ethanol van wijn gaan rijden.

Natuurlijk zal dit de premium wijnen niet zomaar beïnvloeden, maar vooral de mindere kwaliteit wijngaarden zullen profiteren van deze regeling.

Er is een aanvraag ingediend bij de Europese Commissie om tegemoet te komen in deze investering. Echter het is reeds bekend dat de Common Agricultural Policy, daar waar de steun voor de agrarische sector vandaan komt, niet toestaat om vernietiging van Franse wijn te financieren. Het geld zal dan uit de Ukraine Emergency Fund moeten komen, wat natuurlijk ook discutabel is.

Maar wat met Bordeaux en Bourgogne

Zullen de premium gebieden, zoals Bordeaux en Bourgogne ook getroffen worden? Het korte antwoord is ja. Ook in Bordeaux zal 8.000ha gerooid worden. Alles om de prijsstabiliteit terug te krijgen en de overproductie naar beneden te krijgen.

Maar aan de andere kant op het hoge kwaliteitsniveau heeft Bordeaux zijn dominantie opnieuw geclaimd. Met 30% van de verhandelde waarde nam Bordeaux de eerste plaats in, op de voet gevolgd door Bourgogne met 27,7%. Vooral Château Mouton-Rothschild en Château Angelus 2012 waren zeer populair in de handel.

Domaine de la Romanée-Conti was de drijvende veer in Bourgogne. De zeldzame verpakking van één fles Romanee-Conti en La Tâche, naast twee flessen Échezeaux en Romanee-Saint-Vivant was bijzonder populair. En bedroeg bijna 30% van het handelsvolume in Bourgogne.

Champagne had een dip te verwerken en lande met 15,6% op de derde plaats. Hierna volgt een groot gat met Spaanse wijnen die slechts 4,2% van het handelsvolume omvatte. Dit werd gedragen door Vega Sicilia. Een opmerkelijke afname van het Amerikaanse handelsvolume werd ook genoteerd. Een daling van 6 naar 3%. Dit heeft waarschijnlijk alles te maken met de Amerikaanse verkiezingen, waar alle aandacht naar uitging.

10 september 202410 september 2024

Microplastics in wijngaarden

Het kwam opeens in het nieuws. De universiteiten van Trier en Darmstadt hebben onderzoek gedaan naar de oorsprong van microplastics die in de wijngaarden van de Moezel zijn gevonden. Dit was het eerste echte onderzoek naar microplastics in wijngaarden wereldwijd. En het resultaat is schokkend.

Nu is het vinden van microplastics mogelijk niet verbazingwekkend, omdat plastic alom vertegenwoordigd is, ook in de wijnbouw. Denk maar eens aan de vele kratten, netten, opbinding, noem maar op. Maar deze te vinden te midden van de wijngaarden in zeer hoge concentraties, deed wenkbrauwen fronzen. De onderzoekers hebben acht wijngaarden onderzocht. Hiervan zijn vier in biologisch beheer en vier in conventioneel beheer. Alle acht staan in de wijnstreek Moezel en Saar in Duitsland.

Schokkende bevinding

De schokkende bevinding is dat de microplastic concentratie op sommige delen zelfs hoger is dan omliggende landbouwgronden. Hoewel nog niet geheel duidelijk is waar de microplastics vandaan komen, wordt voorzichtig aangenomen dat deze veroorzaakt worden door plastic dekzeilen, gebruikte touwen/netten maar ook kwaliteit van gebruikte compost. Echter hoe dat deze microplastics dieper in de bodem zijn doorgedrongen is nog een raadsel. De schrale leistenen bodems worden eenmaal zelden tot niet geploegd. Een reden kan gevonden worden door regenval in combinatie met erosie dat bijdraagt aan de diepere neerslag in de bodem. Maar ook regenwormen zouden een rol kunnen spelen.

Hoe erg is deze vervuiling dan? In de Nederlandse rivieren is in 2019 onderzoek gedaan naar de hoeveelheid microplastics. Toen bleek dat er 200 tot 1.000 deeltjes/kg droge grond voor te komen (Koelmans et al., 2019). Nu is gebleken dat in de Duitse onderzochte wijngaarden deze concentratie op 4.200 deeltjes/kg ligt! Het verspreidingspatroon vertoonde een hogere concentratie microplastics in de bovengrond, op de middelste en onderste hellingspositie. De kleinste deeltjesgroottes werden gevonden in monsters van de ondergrond en de bodempositie. Er wordt dus aangenomen dat erosie een potentiële transportroute bergafwaarts is.

Bron: Jenny Klaus et al. 2024

Hoe nu verder?

Dat is en belangrijke vraag. Het gebruik van kunststof is niet gereguleerd, zowel niet in conventioneel als biologisch/biodynamisch wijnbouw. Daarnaast zijn wijngaarden vaak een onderdeel van een stroomgebied en het toevoergebied van sedimenten van veel rivieren. Onder invloed van bodemerosie transporteren microplastics zich van de wijngaarden naar de rivieren. Met als gevolg dat ze verder verspreid worden in het ecosysteem.

Conclusie is duidelijk. Onderzoek in meerdere wijngaarden is nodig om te begrijpen in welke mate vervuiling een rol speelt. Maar ook hoe kunnen we dit samen tegengaan? Is er meer regulering nodig? Laten we allemaal meer bewust worden wat we doen en gebruiken. Het oude credo “begin bij jezelf” is ook zeker hier van toepassing.

7 mei 20247 mei 2024

Verrassend vorst schade

Daar waar normaal de knoppen begin april verschijnen aan de druivenranken, zien de producenten dit jaar het uitlopen reeds midden maart plaats vinden. Dit is extreem vroeg en is volledig te danken aan de zachte winter. De vuistregel is dat Koning Winter na de IJsheiligen (half mei) echt vertrokken is en dat voor die tijd vorst mogelijk is. Maar met temperaturen ver boven de 20C midden april, hield niemand hier nog rekening mee. Maar toen kwam geheel verrassend een vorst periode aan midden april met als gevolg schade aan de ontluikende druivenranken.

Normaal beschermen druivenranken zichzelf tegen vorst door in een “slaap” te gaan. En resistentie van -10 tot -20 is geen uitzondering. Echter dit geldt wanneer de plant nog niet aan het uitlopen is. Nu werden producenten geconfronteerd met milde vorst terwijl de ranken waren uitgelopen. Normaal zijn de planten nog wel bestand tegen ongeveer -1.1C vorst, maar meer ook niet dan ontstaat schade. En in de nacht van 22 op 23 april was er toch een paar graadjes meer vorst in diverse gebieden en in combinatie met hoge luchtvochtigheid kan schade toenemen.

Beschermingsmethoden

Een effectieve en veel toegepaste methode is het besproeien van de wijnstokken. Hierdoor bevriest het water rondom de scheut en knop waardoor deze behouden blijven.

Een andere methode is om vuurkorven in de wijngaard te plaatsen. Door de warmte ontstaat er luchtcirculatie waardoor temperatuur ongeveer 2 graden kan stijgen en vorst minder vat krijgt op de scheuten. Zo ook natuurlijk het gebruik van windturbines om op deze wijze de luchtcirculatie op gang te brengen.

Zwaar huisgehouden in Centraal Europa

In centraal Europa zakten de temperaturen tussen 22 en 24 april fors onder het vriespunt. In de Ruwer, een subappellatie van Mosel, heeft de vorst maar liefst 10 uur aaneengesloten aangehouden. Dat is enorm lang voor de tijd van het jaar.

Delen van Nahe en Saksen rapporteren een 100% verlies, terwijl bijvoorbeeld Rheinhessen nauwelijks schade ondervonden.

Ook berichten uit Oostenrijk en Zwitserland komen gelijksoortige berichten.

Divers Frankrijk

Zo is in de Champagne de schade nog niet vast te stellen, maar het CIVC schat de schade op zo’n 25%. Zo is in de Côte de Bar maar liefst 8.000ha beschadigd met verbrande bladeren door de vorst. Maar dit verschilt van perceel tot perceel en is afhankelijk van de toegepaste beschermingsmiddelen.

Op zondagavond kwam er hagel gevolgd door vorst van -0.8C. Door de heldere dag op maandag, ontdooide de knoppen te snel, wat de schade vergrootte. Waarna nog een vorst nacht volgde, maar door het drogere weer bracht deze verrassend genoeg minder schade.

De Marne lijkt minder schade te hebben ondervonden. Terwijl in Montagne de Reims temperaturen tot -4C daalde!

Ook Bordeaux heeft veel te lijden gehad. De rechteroever met Pomerol en Saint-Emilion is zeer hard getroffen. Alleen de plateaus en de hoogste punten van de wijngaarden bleven gespaard. Wijngaarden in de vlakten en aan de voet van wijngaarden boekten de grootste verliezen.

Ook op de linkeroever is er schade, maar hier lijkt het vooralsnog minder te zijn. Zo is in Saint-Julien de schade echter slechts 10 tot 15 procent. Experts zeggen dat de dramatische koudegolf de ergste is sinds 1991.

Ook de Bourgogne, met name de Côte d’Or, en Chablis zijn getroffen, maar het is onduidelijk wat de schade is op het moment.

Ravage in Limburg

Helaas is het verhaal in Nederland en België minder rooskleurig. De vorst heeft in Limburg zwaar huisgehouden en zeker 80% van de scheuten is vernietigd. In de rest van Nederland lijkt het mee te vallen.

Nu was ik onlangs in zuid Limburg en heb daar een aantal producenten gesproken. Ze komen allemaal met hetzelfde verhaal. Ze verwachten grote verliezen en schrijven 2024 nu al af.

Is dit een drama?

De vraag is of dit allemaal echt een drama is. Vaak schieten druivenranken een 2^e keer uit. Dus er is nog hoop dat, indien de stam zelf niet beschadigd is, 2024 alsnog een mooi jaar mag worden. Dus we kunnen nu nog geen conclusies trekken, maar het is afwachten.

27 oktober 202027 oktober 2020

Prijsbepaling van wijn

In dit vierde en laatste deel gaan we het hebben over de prijsbepaling van wijn. Je zal zien dat niet alleen wijn productie prijsbepalend is, maar er vele andere facetten zijn. Als je nagaat dat de Nederlander gemiddeld slechts €3.44 besteedt aan wijn (Nielsen, december 2014), dan vraag je je af “waar doen ze het voor!”.

Prijsbepaling in de wijngaard

Vanzelfsprekend hebben keuzes in de productie invloed op de prijsbepaling van wijn. Allereerst de locatie van de wijngaard; hoe duur is de grond? Daarnaast, kan men druiven machinaal plukken, of met de hand?

Mooiste uitzicht wijngebied: Niederhausen met haar steile wijngaarden

Is de wijngaard steil, dan zal het beheer ook meer handmatig zijn. Maar ook is de wijngaard groot genoeg voor schaalvoordelen en opbrengsthoeveelheden (bij hoge hoeveelheden kan men de vaste lasten delen door de hogere opbrengst. Echter bij lage opbrengsten van hogere kwaliteit, kan de wijnmaker mogelijk een hogere verkoopprijs bedingen).

Prijsinvloed tijdens het wijn maken

Voor het maken van wijn heb je natuurlijk apparatuur nodig. Het probleem is dat deze apparatuur merendeel in het jaar ongebruikt liggen en alleen die paar weken in het jaar bruikbaar zijn wanneer de druiven geperst worden, wanneer de wijn in de tanks vergist etc. Men kan ervoor kiezen om deze apparatuur te delen met meerdere wijnmakers. Echter het probleem ligt natuurlijk in het moment wanneer de apparatuur benodigd is.

Verder natuurlijk de vraag of en hoe de wijnmaker de wijn wilt laten rijpen; Frans eiken, Amerikaans eiken, Oost-Europees eiken, nieuw of tweedehands hout, RVS, deze hebben allen een andere prijszetting. Maar ook hoe lang duurt de rijping, opslag tijdens rijping.

Wat ook niet onbelangrijk is, is de keuze van de wijnmaker om een kwaliteitswijn te maken (het classificatiesysteem; waarbij de wijnmaker gebonden is aan specifieke eisen/beperkingen) of een tafelwijn (waar geen beperkingen zijn en wijnen geblend kunnen worden van druiven uit het hele land.

Prijsbepaling door andere invloeden

Tot op heden hebben we slechts de wijn gemaakt. Maar de verpakking is natuurlijk ook relevant; kartonnen box, petfles of glas? De etikettering, wat voor afsluiting wordt gebruikt (kurk, kunststof, schroefdop) en transport kosten.

Tot zover hebben we een afgevulde fles wijn die naar de importeur, groothandel en tussenhandel gaat voordat de consument deze uiteindelijk koopt. Al deze schakels verlangen natuurlijk ook hun marge. Tenslotte heb je nog belastingen en accijnzen.

Conclusie

Je zal nu wel begrijpen dat werken in de wijn heel veel plezier kan geven, maar de marges om geld te verdienen zijn minimaal. Het gaat hier echt om het “dozen schuiven”. Zeker als het gaat om verkoopprijzen van €3.44. Vanzelfsprekend in een hoger kwaliteitsniveau zal er meer speling in de marge zijn. Maar bedenk ook dat een hogere prijs niet automatisch een betere wijn is. Een goede aanwijzing van kwaliteit is het classificatie systeem. Maar hierover zal later meer komen.