Moderne druivenrassen in midden VS

Net ten oosten van de Midwest liggen staten als Minnesota, Iowa en Missouri. In het midden van de VS vinden we vooral winterharde moderne druivenrassen zoals Norton, Chambourcin en Frontenac.

Moderne druivenrassen in midden VS

Minnesota land of 10.000 meren

Minnesota is één van de noordelijke staten van de Verenigde Staten die aan Canada grenzen. Het ligt net ten westen van de grote meren. Het is een nog jonge wijnregio met de eerste wijnmakerij dat is opgericht in 1977.

De temperatuur kan erg koud zijn en is vergelijkbaar met de Mosel of Okanagan in Canada. Een van de factoren achter het succes van de wijn uit Minnesota is het gebruik van winterharde druivensoorten zoals Marquette, Frontenac en la Crescent. Dit zijn hybride of moderne druivenrassen ontwikkeld door de Universiteit van Minnesota.

De International Cold Climate Wine Competition is een jaarlijkse competitie voor de promotie van kwaliteitswijnen van winterharde druivensoorten.

De staat kent twee subapppellaties; de grensoverschrijdende Upper Mississippi Valley AVA, die maar liefst vier staten doorkruist en Alexandria Lakes AVA.

Dus, hoe smaken Minnesota-wijnen? De smaakprofielen zijn net zo gevarieerd als de druiven zelf, maar veel van de wijnen worden gekenmerkt door heldere zuren, fruitige tonen en een vleugje zoetheid. De rode wijnen zijn meestal lichter, met smaken van kersen, frambozen en kruiden. De witte wijnen zijn fris en verfrissend, met tonen van citrus, appel, peer en tropisch fruit.

Grensoverschrijdend Upper Mississippi Valley

Langs de Upper Mississippi River ligt de gelijknamige appellatie en strekt zich uit over 7,7 miljoen hectare. Dit is de grootste appellatie in de Verenigde Staten. Hier vinden we de inheemse Vitis Riparia. De oorspronkelijke bewoners, Sioux en Ojibwa indianen gebruikten de bessen in hun voedsel. De eerste kolonisten noemden de druiven “frost grapes” omdat de beste kwaliteit werd verkregen na de eerste strenge vorst.

Het klimaat van de Upper Mississippi Valley is continentaal en koel. De glooiende heuvels en het glooiende landschap van de regio zorgen voor maximale blootstelling aan de zon, wat de groei van de druiven bevordert. Wijngaarden worden aangeplant in bodems die voornamelijk bestaan uit klei en slibleem bovenop gesteente van kalksteen.

In de Upper Mississippi Valley River AVA moeten wijnbouwtechnieken worden aangepast om de koude winters het hoofd te bieden. Na de oogst halen veel wijnhuizen de wijnstokken van hun geleidingssystemen los. Om vervolgens de wijnstokken te snoeien en begraven onder de mulch. In het voorjaar, net voor het ontluiken, worden de wijnstokken vervolgens terug in het hekwerk geleid om aan de volgende groeicyclus te beginnen.

Alexandria Lakes AVA

Nabij de stad Alexandria, gelegen ten noordwesten van Mineapolis, ligt Alexandria Lakes appellatie. Deze appellatie is in 2005 toegekend dankzij Carlos Creek Winery.

De meren rond de stad Alexandria zijn erg diep en hebben ook een aanzienlijke oppervlakte. Watermassa’s zoals deze dienen om het lokale meso-klimaat te matigen, waardoor iets warmere winters en koelere zomers ontstaan. Dit effect is van vitaal belang in het extreme continentale klimaat. De leemachtige bodems in de meren van Alexandrië werden door gletsjers uit het omringende landschap geschuurd. Ze zijn diep en goed doorlatend en zetten de wijnstokken ertoe aan om diepe wortelstelsels te laten groeien om bij het water te komen. Hierdoor zijn de planten sterker en produceren ze kleinere hoeveelheden druiven van hoge kwaliteit.

Uitdagend Iowa

Ten zuiden van Minnesota ligt de staat Iowa. Wijnbouw kent hier haar uitdagingen. De zeer warme zomerdagen bevorderen het risico op schimmelziekten. Terwijl de extreem koude winternachten vele wijnstokken kunnen doden. Vandaar dat er maar relatief weinig Vitis Vinifera staan aangeplant, maar meer hybride en inheemse Amerikaanse soorten, zoals Frontenac, Marechal en la Crescent.

Hoewel wijnbouw reeds in 1999 werd toegepast, is de omvang nog redelijk  klein met ongeveer 100 wijnbouwers en 500ha. Dit is vooral te danken aan de Drooglegging en het gebruik van onkruidbestrijders in de jaren 1940 waardoor de druiventeelt geminimaliseerd werd. Voor die tijd nam Iowa de zesde plaats in van grootste wijnbouw in Amerika.  

Iowa ligt op dezelfde breedtegraad als zuid Frankrijk, maar kent toch echt een heel ander klimaat. Terwijl de wijngaarden van de Provence worden beïnvloed door de nabijgelegen Middellandse Zee, heeft Iowa een fel continentaal klimaat, met hete, vochtige zomers en strenge winters.

Het grootste deel van de productieve wijngaard van Iowa ligt in de heuvelachtige noordoostelijke hoek van de staat, de Upper Mississippi Valley AVA. Hier zijn wijngaarden te vinden in valleien en op hellingen waar enige beschutting is tegen de heersende weersystemen uit het noorden. Meer recentelijk heeft de staat een tweede AVA verwelkomd, het Löss Hills District, dat aan de westelijke grens van de staat ligt.

Löss Hills AVA

In 2016 werd de appellatie status voor het gebied in het westen van Iowa toegekend. Hier staat vooral de winterharde Norton en Chambourcin druivensoorten.

Het gebied heeft diepe lössbodems (soms tot 90m diep) die de heuvels in de loop van de tijd hebben gevormd. Deze bodems zijn glaciaal van oorsprong en werden door de rivier de Missouri in de regio gebracht. De wind blies vervolgens de bodems over het landschap met de zwaarste deeltjes die zich tot heuvels vormden.

Het belangrijkste voordeel van de diepe, brokkelige bodems is dat de wijnstokken diep in de grond groeien op zoek naar voedingsstoffen. De bodem draineert ook gemakkelijk, wat een pluspunt is gezien de hoge regenval in het gebied. Risico echter is de gepaarde erosie.

De moderne druivenrassen van Missouri

De geschiedenis van wijn maken in Missouri gaat terug naar 1850 dankzij Duitse immigranten. Deze vestigden zich in het stadje Hermann in de Missouri River vallei. Hier zijn ideale condities voor wijnbouw. Dit werd de “Missouri Rhineland” genoemd. Helaas door de Drooglegging veel ook in Missouri de wijnbouw terug. Maar vanaf midden jaren 1960 begon het weer te groeien. Dankzij de benoeming van Augusta AVA in 1980 heeft Missouri de eerste Amerikaanse appellatie in handen. Gevolgd door Hermann AVA in 1983. Het zal dan ook niet verbazen dat de meeste wijn makerijen.

Missouri wordt algemeen erkend als de toonaangevende producent van uitstekende Norton-wijn, die, als je het nog niet weet, een krachtpatser van rode wijn is die net zo weelderig en robuust is als Zinfandel. Het is ook de staatsdruif van Missouri. En houd Vignoles in de gaten. Het is hard op weg een elegante witte wijn te worden die past bij Sauvignon Blanc voor zure, droge witte wijnen die op magische wijze samengaan met pittige gerechten.

Grensoverschrijdend Ozark Mountain AVA

Binnen het grote Ozark Mountain AVA vinden we meerdere subappellaties. Ozark Mountain strekt zich uit over Missouri, Arkansas en Oklahoma. Ook hier geldt dat het continentale klimaat uitermate geschikt is voor moderne druivenrassen zoals we wel in meer staten van midden VS zien.

Hoewel de naam verwijst naar bergen, is het meer een verhoogd plateau. Door de enorme omvang van 1,4 miljoen hectare is het terroir zeer divers. Het klimaat kan omschreven worden als continentaal, met koude winters en hete zomers. Terwijl de bodems gevarieerd zijn, van zandsteen en leem tot kalksteen en klei.

Historisch Augusta AVA

Het kleine Augusta AVA ligt in een curve van de Missouri River. Wijngaarden liggen op een lage, op het zuiden gerichte klif boven de rivier, waar ze kunnen profiteren van een goede blootstelling aan zonlicht tijdens het groeiseizoen en beschutting tegen barre weersomstandigheden uit het noorden. Hier zijn slibrijke alluviale bodems van grote diepte te vinden naast zeer vruchtbare löss en ontsluitingen van zandsteen. Het rivierdal, en die van zijn zijrivieren, biedt beschutte mesoklimaten en vorstbescherming in het voor- en najaar.

Tegenwoordig domineren kleine boetiekwijnmakerijen de wijnindustrie in Augusta, waarvan er vele dezelfde namen dragen als hun wijnbouwvoorgangers uit de 19e eeuw. Hoewel hybride variëteiten de aanplant in Augusta domineren, experimenteren sommige producenten met Vitis vinifera-druivenrassen zoals Chardonnay.

Duitse invloeden in Hermann AVA

De Duitse invloed op de lokale cultuur en architectuur is gemakkelijk te zien in Hermann, zelfs zonder noemenswaardige aanplant van Riesling. De namen van de steden die de grenzen van de AVA vormen, bevestigen ook het Duitse erfgoed van het gebied: Berger, Bernheimer, Swiss, Dissen en Hermann.

We vinden Hermann AVA op de zuidelijke oever van de Missouri River. Ondanks deze herkomst, en de vele vergelijkingen met de wijngebieden van Zuid-Duitsland, zijn de wijngaarden meestal beplant met hybriden zoals Chambourcin, Traminette, Seyval Blanc en Vidal. Er zijn ook kleinere aanplantingen van vinifera-variëteiten, en Riesling komt voor.

Divers Ozark Highlands AVA

Terwijl Ozark Highlands in het midden van het grote Ozark Mountains ligt, vinden we hier zowel moderne druivenrassen als de Vitis Vinifera. Denk hierbij aan Muscat en Cabernet Sauvignon. Het grote verschil met de andere appellaties is dat regenval hier minder is, het gebied op grotere hoogte ligt en de bodem bestaat uit bruin los leem met klei. Wortelstokken moeten dieper graven voor water en voedingsstoffen, wat de kwaliteit tegoed komt. Helaas zal je echt naar Missouri moeten gaan om van deze wijnen te genieten.

Klein Arkansas

Daar waar in de noordelijke staten het vooral de Duitse kolonisten waren die de wijnbouw introduceerden, was dat in Arkansas de Franse kolonisten. In Altus vinden we de oudste wijnmakerijen van de staat, die inmiddels in handen zijn van de 6e generatie. Wijnbouw profiteert van de vruchtbare grond en milde klimaat. De wijnbouw vind vooral plaats in het noorden van de staat en gebeurd geheel binnen de grenzen van Ozark Mountain AVA.

Er zijn twee subappellaties. In de Arkansas River vallei ligt de Arkansas Mountain AVA. Deze ligt beschermd ingeklemd tussen de Ouchita en Boston bergtoppen. Waardoor temperaturen significant hoger zijn dan in de omliggende gebieden. Terwijl de Arkansas River de nodige verkoeling brengt in de zomer. De bodem is alluviaal dankzij de rivieren. We vinden hier vooral inheems druivensoorten zoals Muscadine, Niagara en Catawba.

Altus AVA ligt op een plateau tussen de Boston Mountains in het noorden en de noordelijke oevers van de Arkansas River. Het continentale klimaat zorgt voor warme zomers en strenge winters die getemperd worden door de bescherming van de Boston Mountains. De rijpingsperiode is hierdoor langer waardoor variëteiten als Cabernet Sauvignon, Merlot en Chardonnay prima tot hun recht komen. De bodems op het Altus-plateau bestaan voornamelijk uit grind en zandleem. Deze arme grond met goede drainage is uitstekend voor de wijnbouw.

Tropisch Louisiana

In het zuiden tegen de Golf van Mexico aan ligt de staat Louisiana. Gezien het hete, vochtige klimaat en de moerassige, drassige bodems van Louisiana is het geen verrassing dat wijnbouw geen rol van betekenis speelt. In het noorden is er heuvelachtig hoogland en in het zuiden alluviale moerassen.

Er was een aanzienlijke wijnindustrie in de staat gedurende de 18e en 19e eeuw (ten tijde van de Franse kolonisatie). Dit was meestal gebaseerd op wijnen die uit Europa werden geïmporteerd. Sommige kolonisten in Louisiana experimenteerden in deze tijd echter met wijnbouw in het lokale terroir.

De weinige wijn die uit Louisiana komt is vooral gemaakt van de inheemse Muscadine druif, een druif met een dikke schil die daardoor resistent is tegen de schimmeldruk die gepaard gaat met de hoge luchtvochtigheid in de regio.

In het noordoosten van Louisiana, langs de oostelijke rand van de Mississippi rivier ligt de Mississippi Delta AVA die in 1984 haar eigen appellatie verkreeg. Ondanks de hoge beloftes, is er nog geen grootschalige wijnbouw. Het kleine aantal producenten hebben een voorkeur voor de inheemse Muscadine omdat die zich beter aan het klimaat heeft aangepast.

Verrassend vorst schade

Daar waar normaal de knoppen begin april verschijnen aan de druivenranken, zien de producenten dit jaar het uitlopen reeds midden maart plaats vinden. Dit is extreem vroeg en is volledig te danken aan de zachte winter. De vuistregel is dat Koning Winter na de IJsheiligen (half mei) echt vertrokken is en dat voor die tijd vorst mogelijk is. Maar met temperaturen ver boven de 20C midden april, hield niemand hier nog rekening mee. Maar toen kwam geheel verrassend een vorst periode aan midden april met als gevolg schade aan de ontluikende druivenranken.

Normaal beschermen druivenranken zichzelf tegen vorst door in een “slaap” te gaan. En resistentie van -10 tot -20 is geen uitzondering. Echter dit geldt wanneer de plant nog niet aan het uitlopen is. Nu werden producenten geconfronteerd met milde vorst terwijl de ranken waren uitgelopen. Normaal zijn de planten nog wel bestand tegen ongeveer -1.1C vorst, maar meer ook niet dan ontstaat schade. En in de nacht van 22 op 23 april was er toch een paar graadjes meer vorst in diverse gebieden en in combinatie met hoge luchtvochtigheid kan schade toenemen.

Beschermingsmethoden

Een effectieve en veel toegepaste methode is het besproeien van de wijnstokken. Hierdoor bevriest het water rondom de scheut en knop waardoor deze behouden blijven.

Verrassend vorst schade beperken

Een andere methode is om vuurkorven in de wijngaard te plaatsen. Door de warmte ontstaat er luchtcirculatie waardoor temperatuur ongeveer 2 graden kan stijgen en vorst minder vat krijgt op de scheuten. Zo ook natuurlijk het gebruik van windturbines om op deze wijze de luchtcirculatie op gang te brengen.

Zwaar huisgehouden in Centraal Europa

In centraal Europa zakten de temperaturen tussen 22 en 24 april fors onder het vriespunt. In de Ruwer, een subappellatie van Mosel, heeft de vorst maar liefst 10 uur aaneengesloten aangehouden. Dat is enorm lang voor de tijd van het jaar.

Delen van Nahe en Saksen rapporteren een 100% verlies, terwijl bijvoorbeeld Rheinhessen nauwelijks schade ondervonden.

Ook berichten uit Oostenrijk en Zwitserland komen gelijksoortige berichten.

Divers Frankrijk

Zo is in de Champagne de schade nog niet vast te stellen, maar het CIVC schat de schade op zo’n 25%. Zo is in de Côte de Bar maar liefst 8.000ha beschadigd met verbrande bladeren door de vorst. Maar dit verschilt van perceel tot perceel en is afhankelijk van de toegepaste beschermingsmiddelen.

Op zondagavond kwam er hagel gevolgd door vorst van -0.8C. Door de heldere dag op maandag, ontdooide de knoppen te snel, wat de schade vergrootte. Waarna nog een vorst nacht volgde, maar door het drogere weer bracht deze verrassend genoeg minder schade.

De Marne lijkt minder schade te hebben ondervonden. Terwijl in Montagne de Reims temperaturen tot -4C daalde!

Ook Bordeaux heeft veel te lijden gehad. De rechteroever met Pomerol en Saint-Emilion is zeer hard getroffen. Alleen de plateaus en de hoogste punten van de wijngaarden bleven gespaard. Wijngaarden in de vlakten en aan de voet van wijngaarden boekten de grootste verliezen.

Ook op de linkeroever is er schade, maar hier lijkt het vooralsnog minder te zijn. Zo is in  Saint-Julien de schade echter slechts 10 tot 15 procent. Experts zeggen dat de dramatische koudegolf de ergste is sinds 1991.

Ook de Bourgogne, met name de Côte d’Or, en Chablis zijn getroffen, maar het is onduidelijk wat de schade is op het moment.

Ravage in Limburg

Helaas is het verhaal in Nederland en België minder rooskleurig. De vorst heeft in Limburg zwaar huisgehouden en zeker 80% van de scheuten is vernietigd. In de rest van Nederland lijkt het mee te vallen.

Nu was ik onlangs in zuid Limburg en heb daar een aantal producenten gesproken. Ze komen allemaal met hetzelfde verhaal. Ze verwachten grote verliezen en schrijven 2024 nu al af.

Is dit een drama?

De vraag is of dit allemaal echt een drama is. Vaak schieten druivenranken een 2e keer uit. Dus er is nog hoop dat, indien de stam zelf niet beschadigd is, 2024 alsnog een mooi jaar mag worden. Dus we kunnen nu nog geen conclusies trekken, maar het is afwachten.

Zonder Texas geen wijn

Als laatste staat van de MidWest komen we bij Texas aan, die een speciale plaats inneemt. Internationaal zal het mogelijk verbazen, maar Texas staat op de 5e plaats als het gaat om Amerikaanse wijnproductie. Ondanks het hete droge klimaat zijn er mesoklimaten door de aanwezigheid van woestijnen, bergen, meren en vlaktes. Maar een andere veel belangrijkere gebeurtenis waarbij Texas zich op de internationale kaart zette is de proef die Thomas Volney Munson eind 19e eeuw toepaste. Voor zijn eigen studie entte hij Europese Vitis Vinifera wijnstokken op inheemse Amerikaanse onderstammen. Dit was de eerste en enige oplossing voor de phylloxera-crisis die in Europa heerste en alle wijnstokken vernietigde. Zonder dit initiatief uit Texas hadden we simpelweg geen wijn meer gehad om van te genieten! Ondanks de belangrijkheid van de Amerikaanse onderstokken, is de wijnbouw zelf volledig gericht op de Vitis Vinifera druivenstokken.

Zonder Texas wijnregio's geen wijn

Er zijn maar liefst acht verschillende subappellaties te vinden.  Waarbij de mooiste wijngaarden in het noorden en centrale deel van Texas liggen. De belangrijkste druivensoorten zijn Cabernet Sauvignon, Chardonnay en Chenin Blanc. Maar ook vinden we hier Viognier, Syrah, Tempranillo en Sangiovese.

Heet en droog Texas High Plains

In het noordwesten van Texas vinden we de Texas High Plains. Deze ligt aan de rand van de Llano Estacado woestijn en is de tweede grootste appellatie in Texas. De meeste wijngaarden liggen op een vlakte op een hoogte van 900 tot 1.200m.

Vanwege de extreme droogte is irrigatie vanuit de Ogallala Acquifer een noodzaak. Dit is  een watervoerende laag met een ondiepe grondwaterspiegel omgeven door zand, slib, klei en grind onder de Great Plains in de Verenigde Staten. En is één van ‘s werelds grootste watervoerende lagen. Helaas is de watervoerende laag uitgeput tot alarmerende niveaus, waardoor veel wijnbouwers op zoek zijn naar duurzamere praktijken.

Hoewel de productie laag ligt, staan de wijnen van Texas High Plains bekend als de meest betrouwbare wijnen uit Texas. En zijn ze populair op nationale maar ook inmiddels op de internationale markt. Echter ze zijn nog steeds zeer beperkt verkrijgbaar.

Cabernet Sauvignon en Zinfandel zijn de belangrijkste druivensoorten in deze appellatie, naast Tempranillo en Grenache die het oko goed doen in warme, droge klimaten. Er worden ook witte druiven verbouwd, maar in veel mindere mate, meestal van Viognier en Chenin Blanc.

Een paar interessante namen zijn Llano Estacado Vineyards, William Chris Vineyards en Lost Draw Cellars.

Druivenparadijs Texoma

Texoma AVA is vernoemd naar het nabijgelegen Lake Texoma dat samen met de Red River de grens met Oklahoma vormt.

De bodem bestaat voornamelijk ziltige leem en klei, zoals verwacht in een alluviale vlakte langs een groot stroomgebied. De hoogte varieert van ongeveer 130m aan de rand van het meer zuidwaarts tot ongeveer 400m aan de rand van de rivierkloof. Dit hoogtebereik zorgt voor enige variatie in bodemtype en temperatuur in de AVA. Het klimaat is geclassificeerd als vochtig, subtropisch met redelijk gematigde winters, warme tot hete zomers en over het algemeen gelijkmatige regenval door de seizoenen heen.

Doordat voorjaarsvorst niet ongewoon is, staan er vooral laatrijpende druiven zoals Cabernet Sauvignon en Mourvèdre aangeplant. Maar het staat ook bekend om de vele inheemse soorten, waardoor het gebied de bijnaam “druivenparadijs” heeft gekregen.

Texas Hill Country

Ten noorden van San Antonio ligt Texas Hill Country AVA, de grootste appellatie van Texas en 3 na grootste van de Verenigde Staten. De wijncultuur heeft grote culturele invloeden van Duitse kolonisten, maar vanwege het klimaat staan er vooral Franse, Italiaanse en Spaanse rassen aangeplant.

Texas Hill Country is een zeer toepasselijke naam gelet op de vele heuvels en diepe kloven die het gebied doorsnijden.De bodem bestaat voornamelijk uit kalksteen, zandige leem en graniet. Er zijn weinig wijndomeinen maar meer boetiek wineries. Dit is veroorzaakt doordat er veel kleine wijngaarden zijn die verspreid liggen binnen de appellatie.

Dankzij het hete klimaat staat er vooral Cabernet Sauvignon en Zinfandel aangeplant om volle droge rode wijnen te maken, vaak met een hoger alcohol percentage. Maar ook versterkte wijnen in port-stijl.

Binnen deze grote appellatie liggen twee subappellaties; Bell Mountain en Fredericksburg in the Texas Hill Country.

Klein Bell Mountain

Bell Mountain is een kleine appellatie met vooral Cabernet Sauvignon, Merlot, Malbec en Syrah. Het is de eerste appellatie van Texas met de benoeming in 1986. Er is hier slechts een handvol wijnmakerijen.

Fredericksburg

Met 28.500ha is Fredericksburg een grote subappellatie. Het ligt op het Edwards plateau, een kalksteenrijke savanne. De bodem bestaat voornamelijk uit leem op basis van klei, met hier en daar kalksteen en graniet. De goed doorlatende eigenschappen van de betere bodems zijn het meest gunstig tijdens de late zomermaanden, wanneer de hoogste regenval in de regio wordt geregistreerd.

Fredericksburg staat vooral bekend om haar Chardonnay en Chenin Blanc, maar ook Pinot Noir en Merlot. Echter het is de zuidelijke Rhône GSM blend die de aandacht trekt.

Grensoverschrijdend Mesilla Valley

In Texas ligt maar een klein plukje van Mesilla Valley AVA, dat strekt vanaf de grens met New Mexico tot Ciudad Juarez.

De wijnbouw begon al in 1650 in het nabijgelegen El Paso om de katholieke missies te voorzien van sacramentele wijnen. Druiven werden echter pas in het begin van de 20e eeuw in de Mesilla-vallei geplant in de buurt van de stad Doña Ana, New Mexico. Het klimaat in de Mesilla-vallei is droog en heet en druiven die daar worden geplant, zijn over het algemeen droogtebestendig en kunnen hete zomertemperaturen overleven. Cabernet Sauvignon, Zinfandel en Syrah zijn de meest voorkomende druivensoorten die hier worden aangeplant. Sommige telers beginnen te experimenteren met meer exotische druivensoorten zoals Gewurztraminer en Tempranillo op grotere hoogten.

De AVA van de Mesilla-vallei reikt tot 1.310m dankzij de Organ Mountains in het westen en de Rio Grande-rivier in het oosten. De Rio Grande zorgt voor de nodige verkoeling, zodat druiven hun natuurlijke zuurgraad beter kunnen behouden tijdens het rijpingsproces.

De Mesilla-vallei is erg droog en het grootste deel van de regen valt in het oostelijke deel van de vallei op de hellingen van de Franklin Mountains. Het landschap in de Mesilla-vallei is uitgesleten door overstromingen in de Rio Grande, en de bodems in het gebied zijn typerend voor hun alluviale oorsprong: zand, leem en klei, samen met sedimentaire afzettingen van de nabijgelegen bergketens. Over het algemeen hebben de bodems een matige diepte en draineren ze redelijk goed.

Onbekend Texas Davis Mountains

In 1999 werd Davis Mountains als laatste AVA in de 20e eeuw erkend. Het is een bergeiland waar het klimaat koeler, iets natter en biologisch diverser is dan de omliggende Chihuahuan-woestijn. Wijnstokken profiteren van koelere temperaturen op hoogten die variëren tussen 1.370m en 2.530m. Vanwege de beperkte regenval is irrigatie noodzakelijk, met als gevolg druiven van geweldige kwaliteit.

De poreuze bodems bieden een uitstekende drainage en zijn samengesteld uit graniet-,  vulkanische en kalksteenmaterialen.

Een mooi wijnbedrijf is Blue Mountain Vineyard dat in 2020 de eerste percelen Cabernet Sauvignon aanplantte in 2020.

Verborgen Escondido Valley

Escondido betekent “verborgen” en is uniek vanwege de ligging op 820m hoogte nabij kalksteenrijke plateaus. Het is een ondiep riviervallei met een alluviale bodem dat bedekt is met calciumrijke bovengrond en grind. De woestijnachtige regio koelt af door de hoogte en de grote dagelijkse temperatuurverschillen. Hoewel er geen wijnmakerij binnen de grenzen ligt, is er wel een grote faculteit van de University of Texas die een samenwerking is aangegaan met een Franse partner uit Bordeaux, de Ste Genevieve Winery.

Conclusie

De wijnen van Texas mogen internationaal niet zo bekend staan. Maar zonder de tussenkomst uit Texas hadden we mogelijk geen wijn meer gekend en waren de druivenstokken volledig uitgestorven geweest. En toch in dit hete klimaat beginnen er een aantal interessante wijnen op te staan zoals in Texas Hill Country. Maar de wijnen zijn nog niet wijd verkrijgbaar, dus ben je in de buurt, is het zeker de moeite waard om de wijnen uit te proberen.

Continentaal MidWest

Het midden van de Verenigde Staten (de Midwest) varieert van een gematigd  continentaal klimaat in North Dakota met subtropische zomers en koude strenge winters tot een warm steppe klimaat in het zuidwesten van Texas. In deze aaneenschakeling van klimaten vinden we toch ook wijnbouw plaats.

Continentaal North en South Dakota

In het midden van Amerika, aan de grens met Canada ligt North Dakota. Deze staat heeft feitelijk geen AVA, naast de officiële staat-appellatie.

North Dakota ligt op dezelfde breedtegraad als beroemde Europese wijnregio’s als de noordelijke Rhone, Bordeaux, Chablis en Champagne. Desdanks kent het slechts een kleine wijnindustrie. Deze is gebaseerd op fruitwijnen en hybride variëteiten die goed tegen de extreem koude temperaturen kunnen, zoals Frontenac en Saint Croix.

De staat heeft een continentaal klimaat en is daardoor ongeschikt voor grootschalige wijnbouw. Desondanks is er kleinschalig wat wijnbouw activiteiten en is in 2006 de North Dakota Grape Growers Association opgericht om wijnbouw te promoten. Pas in 2002 is de eerste commerciële wijngaard opgericht, Pointe of View Winery.

In South Dakota, dat tussen 42 en 45 graden noorderbreedte ligt, zien we een zelfde beeld. Deze staat ligt feitelijk op dezelfde hoogte Bordeaux en Toscane.  Maar de wijngeschiedenis gaat hier wel terug naar midden van de 18e eeuw. Kolonisten vestigden zich in de Black Hills-regio (daar waar we ook het beroemde Mount Rushmore monument te vinden is). Hier vestigden ze wijngaarden rondom de stad Sioux Falls. Desondanks is wijnbouw van geen betekenis en zijn er ook geen appellaties, naast de staat-appellatie.

Nebraska

Ten zuiden van South Dakota ligt Nebraska. De wijnbouwgeschiedenis van Nebraska is vergelijkbaar met die van een groot deel van Midwest. Vroege Europese kolonisten brachten wijntradities mee uit hun thuisland en vestigden een kleine maar bloeiende wijn in het midden van de late jaren 1800. Met de komst van de drooglegging in 1920 werden wijngaarden weggerukt ten gunste van lucratievere gewassen.

Hybride druivenrassen die speciaal zijn gekweekt om extreme kou te weerstaan, slaan het beste aan. De witte variëteit Edelweiss wordt het meest geteeld in de staat, en de Brianna-druif, ontwikkeld in Minnesota, is ook belangrijk. De witte wijnen kunnen nogal variëren qua restsuikergehalte.

Sunflower state Kansas

In het centrum van de Verenigde Staten ligt de staat Kansas en staat meer bekend om haar graangewassen en zonnebloemen producten dan om haar wijnindustrie. Toch in het oosten van de staat rondom de stad Kansas City, aan de Kansas-rivier, vinden we plukjes wijnbouw.

Duitse telers introduceerden de wijnbouw in deze staat in de 19e eeuw. Voordat in 1881 Kansas als eerste staat de productie en verkoop van alcohol verbood, had Kansas één van de grootste wijngaarden van het land met 2.000ha.

Ook hier is het niet verwonderlijk dat het klimaat continentaal is met lange hete vochtige zomers en koude winters. Andere risico’s zijn ook tornado’s, hagelbuien en schade door het gebruik van pesticiden in andere landhouwvormen.

Oklahoma

Gelegen tussen Kansas in het noorden en Texas in het zuiden ligt Oklahoma. Hoewel Oklahoma niet de meest logische locatie voor kwalitatieve wijnbouw is, gelet op haar liggen tussen de 32 en 37 graden noorderbreedte, vindt wijnbouw plaats sinds de eerste kolonisten. Dit is vooral in het oosten van de staat. Hier vinden we de eerste Vitis Vinifera wijndruiven in MidWest ondanks het onvoorspelbare klimaat dat vooral continentaal is. Ongeveer 80% van de aanplant is Vitis Vinifera, zoals Cabernet Sauvignon en Chardonnay, 15% is hybride zoals Chamborcin en de resterende 5% zijn Amerikaanse natives.

Naast de staat appellatie, kent Oklahoma slechts één subappellatie: Ozark Mountain AVA. Dit is een grensoverschrijdende appellatie en ligt in noordoost Oklahoma, zuid Missouri en noordwest Arkansas. Het is de 6e grootste appellatie van Amerika met 1.5 miljoen hectare. Maar is eigenlijk maar klein in Oklahoma.

Kortom

De Amerikaanse MidWest heeft mede dankzij een extreem continentaal klimaat geen echte wijnregio’s. Maar desondanks heeft de MidWest een belangrijke rol in de wijnbouw gespeeld, maar daar volgende week meer over.

Transparante wijn

Een belangrijke verschuiving vindt plaats in de wijn industrie dat de etiketten met transparante informatie moet gaan voorzien. Jarenlang was de wijn industrie de grote uitzondering in de voedsel industrie, doordat ze was vrijgesteld van het vermelden van voedingswaarde en ingrediënten. Lang was de informatie beperkt tot het alcohol percentage en vermelding van stoffen die een allergische reactie kunnen veroorzaken.

Maar nieuwe regels gaan gelden voor wijn en wijn afgeleide producten vanaf de 2024 oogst. Wijn geproduceerd voor 8 december  2023 geldt deze verplichting om de wijn van transparante informatie te voorzien niet.

Huidige etiketten

De huidige etiketteringsvoorschriften voor wijnbouwproducten zijn opgenomen in artikel 119 van Verordening (EU) nr. 1308/2013. Daarnaast zijn de wettelijke voorschriften uit Verordening (EU) nr. 1169/2011 van toepassing. Een wijnetiket moet momenteel de volgende informatie bevatten:

  • Alcoholgehalte
  • Allergenen
  • Inhoud
  • Naam van de bottelaar
  • Producent, importeur of verkoper
  • Land van herkomst
  • Lotnummer
  • Als het om een kwaliteitswijn gaat: de aanduiding BOB of BGA, met het gebied van herkomst
Transparante wijn etiket

Naast de verplichte etiketteringsvoorschriften, mag op het wijn etiket ook aanvullende feitelijke informatie aanwezig zijn. Je kunt hierbij denken aan het zwangerschapslogo, kwaliteits- of smaakaanduidingen, het oogstjaar en/of het druivenras(sen) of de naam en/of eigenaar van het wijnhuis.

Wat is de nieuwe wetgeving

De producenten hebben de keuze om de lijst van ingrediënten en de voedingswaarde vermelding op het etiket van de wijn te vermelden. Dit mag ook via een QR-code. Allergene stoffen moeten op het etiket blijven en mogen niet alleen via een elektronische wijze beschikbaar worden gesteld.

Na het scannen van de QR-code wordt de klant doorgestuurd naar een gespecialiseerde website met de benodigde informatie. De wet is zeer streng voor deze speciale webpagina’s: ze mogen geen marketing- of verkoopmateriaal presenteren en het online gedrag van de consumenten dient beschermt te zijn tegen het volgen door middel van cookies en analyses.

Informatie over de energetische waarde moet vermeld zijn met het ‘E’-symbool en per portie van 100 ml. Alle mogelijke allergenen moeten ook duidelijk zichtbaar op het wijnetiket worden vermeld en onder het woord “Bevat” worden vermeld.

Wat betekent de productie datum

De nieuwe etiketteringsvoorschriften zijn niet van toepassing op flessen wijn die vóór 8 december 2023 zijn gebotteld en geëtiketteerd. Dit betekent dat wijnflessen die vóór deze datum zijn geproduceerd en geëtiketteerd, niet onderworpen zijn aan de nieuwe etiketteringsregels van Verordening (EU) 2021/2117.

Wat staat er uiteindelijk op dit transparante etiket van wijn

Deze Europese regelgeving geldt ook voor exporteurs naar de EU. Dus ook wijnproducenten van buiten de EU moeten aan deze regels voldoen om hun wijn in de EU te verkopen.

Voor biologische en biodynamische wijnen zijn er vanzelfsprekend nog aanvullende voorwaarden. Biologische wijnen moeten voldoen aan Verordening (EU) 848/2018 die de eisen voor biologische productie en de EU Ecolabel omvat. Biodynamische wijnen moeten voldoen aan de Demeter- of Biodyvin-normen, twee van de belangrijkste biodynamische certificeringen die in de EU worden erkend.

Uiteindelijk komt de volgende informatie op een etiket te staan

  • Aanduiding van de categorie wijnbouwproducten

Dit betekent dat wijncategorieën zoals stille, rode, witte, rosé wijn, mousserende wijn, gearomatiseerde wijnproducten, likeurwijn. Deze zijn weer onderverdeeld in sub-categorieën. De categorie mag achterwege worden gelaten indien de wijn een referentie aan BOB of BGA heeft.

  • Aanduiding “beschermde oorsprongsbenaming” (BOB ofwel in Frankrijk AOC) of “beschermde geografische aanduiding” (BGA ofwel in Frankrijk IGP) en de naam ervan, voor wijnen die als geografische aanduiding zijn geregistreerd
  • Effectief alcohol-volumegehalte
  • Aanduiding van herkomst, zoals “wijn uit België”, “geproduceerd in Nederland”
  • Naam van de bottelaar of de naam van de producent of verkoper
  • Netto inhoud
  • Suikergehalte in het geval van categorieën mousserende wijn
  • VoedingswaardevermeldingL
  • Lijst met ingrediënten
  • Stoffen die allergieën of intoleranties veroorzaken
  • Minimale houdbaarheidsdatum voor wijnbouwproducten die een dealcoholisatie-behandeling hebben ondergaan.

Conclusie

De nieuwe EU-regels voor de etikettering van wijn zorgen voor meer transparante informatie voor de consument en vereisen een hoger niveau van informatie over alle flessen wijn die in de EU worden verkocht. Hoewel het een belangrijke verandering betekent voor de producenten, biedt het ook de mogelijkheid om de kwaliteit en specifieke kenmerken van hun wijnen te benadrukken. Maar gaan consumenten hiermee aan de slag? Dat wil ik persoonlijk betwijfelen. Er zijn zoveel keurmerken, regels en dergelijke, de doorsnee consument gaat naar verwachting niet alle details bekijken. Gaat u bij elk product wat u koopt kijken wat de voedingswaarde is?

Record oogst 2023

In september hadden we reeds aangegeven dat de productie van de grootste landen stagneert. Vooral de Zuid-Europese landen hebben veel last gehad van extreme weersomstandigheden. Daar waar Italië en Spanje grote dalingen laten zien (12 respectievelijk 20%) en Frankrijk (slechts) 2%, is het nu bekend dat de productie in Nederland met sprongen vooruit gaat. Ondanks de natte zomer van 2023, hebben de Nederlandse wijnboeren een record oogst binnen gehaald.

Productie 2023

Volgens de Rijksdienst van Ondernemend Nederland (RVO) is er 12.774hl wijn geproduceerd door Nederlandse wijnboeren, dat is een nieuw record oogst voor 2023 na het record in 2022 van 9.837hl. Dit is goed voor ongeveer 1,7 miljoen flessen wijn!

Het seizoen in Nederland startte goed met weinig nachtvorst en een droge periode in juni. Dat is belangrijk voor de bloei wat resulteerde in grote trossen. Echter juli was behoorlijk wisselvallig met bovengemiddelde regenval. Dit resulteert in uitdagingen in de wijngaard zoals verhoging van de schimmeldruk. Gelukkig dankzij de zonnige nazomer kunnen de wijngaarden toch een record oogst in 2023 noteren.
Deze stijging is toe te wijzen aan twee redenen; de opbrengst per hectare is omhoog gegaan van 36hl tot 42hl en het areaal is tot 302ha gegroeid.

De gebruikte druivenrassen zijn zowel Vitis Vinifera zoals Auxerrois, Chardonnay en Pinot Noir, als PiWi’s zoals Johanniter, Solaris en Regent.

Wijnbouw Nederland met record oogst 2023

Witte wijn is veruit populair, wat ook geen verbazing opwekt gelet op het koele klimaat. Blauwe druiven hebben veel meer zonlicht en warmte nodig om de tannine goed te laten rijpen. Maar liefst 76% van de wijnproductie is witte wijn, waarvan ongeveer 14% mousserend is.
De meeste wijngaarden vinden we in Gelderland, gevolgd door Limburg. Maar inmiddels hebben we wijngaarden in alle provincies.

De komende maanden worden naar verwachting vooral rosé en witte wijnen van oogst 2023 gebotteld en op de markt gebracht. Dus we kunnen binnenkort gaan proeven hoe goed de wijnen zijn! De verwachtingen zijn hoog gelet op de hoge cijfers die in productiejaar 2022 zijn behaald.

Geen alcohol is veilig

In januari van dit jaar kwam de World Health Organization (WHO) met de publicatie van een speciaal onderzoek dat geen enkele vorm van alcohol veilig is voor onze gezondheid. De basis van dit onderzoek gaat terug naar een rapport gepubliceerd in januari 2023. Dat is interessant omdat andere studies juist aantonen dat gematigd alcohol gebruik juist goed kan zijn voor onze gezondheid. Wat is er aan de hand?

Recent onderzoek

Dat alcohol het risico op kanker vergroot is al langer bekend bij het Internationaal Agentschap voor Kankeronderzoek, wat gelieerd is aan de WHO. Alcohol kan minstens 7 verschillende vormen van kanker veroorzaken en is geclassificeerd als groep 1 kankerverwekkende stoffen, in hetzelfde illustere lijstje van asbest, straling en tabak. Ethanol (alcohol) veroorzaakt kanker via biologische mechanismen omdat de verbinding in het lichaam wordt afgebroken, ongeacht de hoeveelheid.

Het risico op kanker neemt aanzienlijk toe, naarmate meer alcohol wordt geconsumeerd. Dit is natuurlijk niet verrassend. Uit onderzoek blijkt dat de helft van alcohol-verwijsbare kankergevallen in de EU veroorzaakt wordt door “licht” en “matig” alcoholgebruik. Dit houdt in minder dan 1,5lt wijn of minder dan 3,5lt bier of minder dan 450ml sterke drank per week. En dit laatste doet zeker mijn wenkbrauwen fronsen, 2 wijnflessen (ofwel 12+ glazen) per week noemt men blijkbaar licht tot matig gebruik.

Schokgolf door wijnwereld

Dat de WHO met een statement komt dat geen alcohol veilig zou zijn voor de volksgezondheid gaf een schokgolf door de wijnwereld.

We gaan niet bagatelliseren dat (teveel) wijn ongezond is. Ook niet dat alcohol het risico op kanker kan vergroten. Daar is voldoende onderzoek naar gedaan. Maar toch wil ik hier een kanttekening te plaatsen.

De grootste doodsoorzaak is nog steeds hartaandoening en beroertes. Zie ook het onderzoek door dezelfde WHO. Longkanker komt op plaats 6, maar heeft geen relatie tot alcohol consumptie.

En aan de andere kant hebben vele wetenschappelijke onderzoeken uitgewezen dat alcohol juist het risico op hartaandoeningen en beroertes kan verminderen, zo schrijven gerenommeerde onderzoekers als Arthur Klatsky, maar ook British Heart Foundation en publicaties in British Medical Journal.

Zo heeft ook de Koninklijke Vereniging van Nederlandse Wijnhandelaren (KNVW) hierop gereageerd door een website te lanceren voor meer voorlichting en educatie.

Enjoy wisely

Natuurlijk gaan wij hier niet verkondigen dat alcohol gezond is en juist risico op ziektes vermindert. Er zijn altijd plussen en minnen. Bedenk, wijn bevat naast alcohol ook suikers. En je moet niet alleen kijken naar één aspect. De hele leefstijl moet gericht zijn op gezond eten en bewegen. Af en toe een glaasje zal dan niet direct averechts werken. Maar wees bewust en geniet met mate.

Genieten en beleven

Genieten, daar gaat het allemaal om. Wees bewust wat je inneemt en proef wat je drinkt. Daar gaat het ook om in onze proeverijen.

Interesse om deze proeverijen te ervaren? Neem dan contact met ons op of boek direct.

Hoe lekker is alcoholvrij

We hebben het onlangs over trends gehad en vanzelfsprekend hoort (een overdaad aan) alcohol niet bij een gezonde levensstijl die we tegenwoordig graag nastreven. Dus rijst de vraag hoe lekker is alcoholvrij? Een vaak gehoorde mening is dat wijn geen body hebben. Maar in welke mate is dit waar? Dat gaan we uitzoeken door een gevarieerde proeverij van een aantal gerenommeerde merken.

Om te beginnen is alcoholvrije wijn niet altijd geheel zonder alcohol. Een wijnmaker mag alcoholvrij op het etiket zetten wanneer de wijn minder dan 0.5% alcohol bevat. Dus goed om te weten wanneer je zwanger of geheelonthouder bent. Alcoholvrije wijn is wijn wat volgens het normale proces gemaakt wordt, maar waarbij de ethanol, verantwoordelijk voor alcohol, via een industrieel proces zoals omgekeerde osmose uit de wijn wordt gedestilleerd. Het kan hierdoor anders ruiken en smaken. Veel gehoord verschil is het gebrek of vermindering van body, het mondgevoel van wijn. Bij omgekeerde osmose drukt de wijn op volle kracht tegen een membraan waardoor de alcohol en water zich scheiden van de rest van de wijn. Door middel van destillatie (verwarming) haalt men de alcohol uit het water waarna het gedealcoholiseerde water met de rest van de wijn weer wordt samengevoegd.

Overigens om wijn te maken heb je grofweg 16 gram suiker per liter most nodig om de alcohol met 1% te laten stijgen.

Dr Loosen

Een andere grote naam in de wijnwereld is de Duitse Weingut Dr Loosen. Dit ruim 200 jaar oude wijndomein staat bekend om haar wijnen die een perfecte uitdrukking zijn van bodem, klimaat en druivensoort. In de midden-Mosel, rondom Bernkastel, maakt Ernst Loosen complexe wijnen van wereldklasse en staat bekend om de herontdekking van de Duitse Riesling.

Dr Loosen the Teetotaler Riesling

Een geweldig gekozen naam voor een verrassend goede alcoholvrije wijn. Teetotaler betekend geheelonthouder en welke andere naam zou beter zijn voor deze wijn.

De wijn heeft flinke zuren, maar ook behoorlijk wat suikers (44,5 gram per liter), waardoor hij perfect in balans is en je de alcohol niet mist. Dit suikergehalte staat gelijk aan een wijn met als smaaktypering “Liebliche”, was net onder “Suss” ligt waarvoor de grens op 45 gram suiker per liter is. Je proeft fruitige tonen van citrus, appel en tropisch fruit. Dankzij het rijke suikergehalte geeft de wijn een body gevoel. En daarnaast zit er een zeer verfijnd bubbeltje in (petillant), wat het mooi afmaakt.

Schenk hem als aperitief of in combinatie met pittige gerechten uit de Aziatische keuken. Ook lekker bij salades, gerechten met vis of bij schaal- en schelpdieren.

Familia Torres

De Torres familie is al vijf generaties bekend met hoog kwaliteit wijnen. De geschiedenis gaat terug naar 1870 toen de familie het wijnhuis oprichtte in Penedès. Echter de eerste verwijzingen naar de familie als wijnbouwers gaan terug naar 1559.

Torres staat bekend als pionier, zo getuige de introductie van Franse druivensoorten in Spanje. Maar ook is de huidige bestuurder, Miguel A Torres, voorvechter van sustainanility en oprichter van de stichting International Wineries for Climate Action (IWCA). Deze stichting stelt tot doel òm de CO2 uitstoot binnen wijnbouw terug te dringen.

Zo ook nu Natureo 0.0 serie. Deze bestaat uit witte, rode en mousserende wijn afkomstig van wijngaarden uit Catalunya in Spanje.

Natureo White

De Natureo White is gebaseerd op de Muscat druif. Het is een zeer uitgebalanceerde wijn waarbij de restsuiker en goede zuurgraad het gebrek aan alcohol verbergt. Ondanks het gebrek aan alcohol behoudt het zijn fruitige en verleidelijke essentie en boeit het de zintuigen vanaf de eerste slok.

In de neus biedt het de kenmerkende en betoverende aroma’s van een authentieke Muscat vol met bloemen en rijp fruit. De Natureo White is een lichte, frisse goudkleurige wijn met een rijke, uitbundige geur van groene appels en bloemen. De body is slank tot waterig met impressies van perzik, citrusvruchten en peer. De afdronk is matig en overheerst door de expressieve aroma’s.

Natureo red

De Torres Natureo is in 2008 geïntroduceerd als de serie van alcoholvrije wijnen. De Natureo Red is een blend van Garnacha (ofwel Grenache) en Syrah.

De wijn is gemaakt van de beste druiven, met duidelijke aroma´s van granaatappel en rode bessen. Ze heeft een prachtige kersenkleur en aangename neus van rood fruit. De zuurgraad is subtiel en tannine goed geïntegreerd. Helaas ook hier mis je in de mond de body en de wijn voelt meer waterig aan. De kruidige aroma’s die zo kenmerkend zijn bij een Grenache of ,Syrah zijn niet te bespeuren.

Deze alcoholvrije wijn kan goed gaan bij pastagerechten die geen roomsaus hebben, maar mogelijk beter als aperitief op een warme zomerdag mits gekoeld.

Weingut Leitz

Weingut Leitz is een eeuwenoud familiebedrijf uit de Rheingau. Er is documentatie dat uitwijst dat de Leitz familie reeds in 1744 wijn maakten! In de Tweede Wereldoorlog werd het bedrijf geraakt door een bombardement en moest het van de grond toe opnieuw opgebouwd worden. Sinds 1985 draait alles om kwaliteit en raakte Weingut Leitz in zwang. De omvang van het wijnbedrijf is inmiddels gegroeid van 2,9 in de jaren 80 naar 140 hectare. En Johannes wordt inmiddels geroemd als ‘Spitzenwinzer’, een sterren wijnmaker. Niet in de laatste plaats vanwege zijn bekroonde alcoholvrije wijnen.

Deze zijn in 2007 geïntroduceerd onder het label Eins-Zwei-Dry en inmiddels is Motiv erbij gekomen. Maar, deze wijnen bevatten wel een miniem alcohol van max 0.5%. Een tijdje geleden door De Grote Hamersma omschreven als ‘De eerste alcoholvrije wijn ooit die ik lekker vind!’

Leitz Motiv Pinot Noir

De Motiv geeft een beetje het karakter van de druif prijs. In de neus rood fruit. Terwijl de wijn aroma’s geeft van zachte, rijpe kersen, wat gewelde pruim, iets aards en milde zuren. Tannine is nauwelijks te bespeuren en de structuur is licht. De afdronk is gemiddeld maar heeft een weeïg en wrange nasmaak wat de wijn onaangenaam maakt.

Conclusie

Het proefpanel is geheel unaniem. We zien een verbetering van de kwaliteit van alcoholvrije wijn, maar we missen toch nog steeds de structuur. Alcoholvrij is lekker, zeker als je je waant op een zomers terras. Maar we missen structuur, het mondgevoel en zeker ook aroma’s. Misschien is het verkeerd om alcoholvrije wijn met wijn te vergelijken. Het is eenmaal een ander soort product. Maar ook in de categorie “druivensap” past het niet vanwege de droge structuur. Wanneer je druivensap drinkt van wijndruiven (en dus niet de doorsnee druivensap uit de supermarkt), maar vaak is suikergehalte hier hoger omdat het alcoholproces niet bestaat. Dat geeft een andere structuur aan de wijn.

De alcoholvrije wijn komt soms waterig over. Wat opvalt is wanneer het suikergehalte hoger is, krijg je het mondgevoel, beperkt, terug. Maar dat schiet natuurlijk het doel voorbij om “gezond” te zijn. Je mag dan geen alcohol hebben, maar de suiker compensatie maakt de drank niet gezonder. En de prijs is er ook naar. Persoonlijk kiezen we dan toch voor de ongezonde optie, de wijn met alcohol.

Regenerative wine of niet

Zoals in een eerdere blog aangegeven, laat wijnbouw een redelijk grote CO2-voetafdruk achter. Dat gebeurt al in de wijngaard door het gebruik van kunstmest, pesticiden en dergelijke. In de wijnmakerij met het energieverbruik maar ook in de verpakking. En wat te denken van transport vanaf de wijnmakerij totdat het bij u op tafel staat! Nu zijn er al grootschalige initiatieven in biologische wijngaard management en nog een stap verder, het biodynamische wijngaard management. Echter dit beperkt zich vooral tot het werk in de wijngaard. Ook in de wijnindustrie speelt het sustainability aspect een steeds grotere rol. Regenerative wine is het nieuwe buzz-word maar zal dit alles brengen of niet? En wat is regenerative wine eigenlijk?

Regenerative wine culture

Regenereren  is het herstellen van iets wat kapot gemaakt is. Regenererative wine cultuur is het goed en verantwoord verbouwen van druiven waarbij men het wijngaardbeheer ziet als een onderdeel van een groter ecosysteem. En dat dit een zelfvoorzienend systeem is zodat het toekomstbestand is. Dat is een stap verder dan biologisch of biodynamische wijnbouw. De huidige wijnbouw cultuur is vaak gebaseerd op het gebruik van chemicaliën en een monocultuur (namelijk druivenranken). Kunstmest wordt gebruikt om de groei te bevorderen, chemicaliën tegen schimmels (denk aan valse meeldauw), ziektes (zoals echte meeldauw) en insecten (bijvoorbeeld dwergcicaden of druivenbladrollers). En het verbouwen van slechts één ras (druivenranken) is niet bevorderlijk voor de biodiversiteit, maar put ook de bodem uit waardoor vervolgens weer kunstmest nodig is. Hierdoor blijf je in een vicieuze cirkel.

Belang van bodem

De kern van regenerative wine cultuur ligt niet persé in de wijngaard, dan wel in de bodem. Wijnbouwers gaan ervanuit dat de bodem een evenwichtige, zelfvoorzienende habitat is en laat de natuur via een gezond ecosysteem haar werk doen. Het grote verschil tussen (re)generative wine cultuur en biologische/biodynamische cultuur is dat het gericht is op een zelfvoorzienend systeem in de toekomst, en niet slechts voor de jaarlijkse oogst. De bodem moet zichzelf in stand houden en menselijk ingrijpen is niet wenselijk. Dus bijvoorbeeld het omploegen is not-done. En wanneer het gedaan wordt, alleen oppervlakkig. Ploegen helpt om beschoeiing in de hand te houden, maar hakt ook wortels af en haalt het bodemleven overhoop.

Bio hippe trend of serieus alternatief

Daarnaast drukken zware machines de grond in elkaar en wordt deze dus compact gemaakt. Iets wat ook niet goed is voor het bodemleven. Tevens is het van belang bij regenerative wine cultuur dat de bodem niet onbedekt is.

Biodiversiteit

Afhankelijk van de omgeving en klimaat kan men binnen het wijngaard management verschillende planten en gewassen inzetten. De planten gebruikt men niet om te oogsten, maar voorzien de bodem van stikstof en andere voedingsstoffen.  Door het vergroten van de biodiversiteit verbetert de bodemstructuur, trekken insecten aan (voor verstuiving en het gezond houden van de wijngaard), voorkomen grondverschuivingen bij grote regenval, gaan zandverstuiving tegen en houden water vast.

Het is van belang dat de planten geen concurrentie aangaan met de druiven. Dus in vruchtbare gebieden moeten de planten de groei van de druif in toom houden. Terwijl in droge gebieden de planten niet teveel water nodig mogen hebben. Terwijl door het afdekken van de bodem water juist vastgehouden wordt en niet kan verdampen. Zo kan het aanplanten van tuinbonen stikstof in de bodem vasthouden, of rogge en gerst die als deklaag ingezet kunnen worden. Zo helpt een deklaag in warme gebieden de temperatuur in de bodem te beheersen, vochtverdamping te voorkomen en overdaad aan begroeiing te beperken.

Daarnaast halen planten CO2 uit de lucht en slaan dit op in de bodem. Zolang de bodem met rust wordt gelaten, kan het helpen de stijgende temperatuur te verminderen. Ook kunnen bomen worden aangeplant rondom de wijngaard om meer biodiversiteit te verkrijgen en flora en fauna uit te breiden. Daarnaast kunnen bomen fungeren als windvangers of kan juist vocht vast houden op droge plaatsen.

Impact van wijnbouwbeheer

Wijnbouw gericht op kwantiteit of maximale opbrengst resulteert in een monocultuur. Dat wilt zeggen dat er alleen wijnstokken staan aangeplant. Het wijngaardbeheer is gericht om de kwantiteit of de kwaliteit zoveel mogelijk te verhogen. Echter een monocultuur verarmt de bodem, waardoor de kans op ziektes toeneemt. En ziektes bestrijden we met pesticiden, koper (toegestaan in biologische wijnbouw maar is vervolgens slecht voor het bodemleven) of natuurlijke middelen. Biodiversiteit kan de nadelen van een monocultuur opvangen.

Wanneer in een wijngaard 30% is aangeplant met andere planten, ontstaat er een ideale balans waarbij de kwaliteit van de bodem maar ook de druivenstokken vooruit gaan. Zoals reeds hierboven aangegeven, is het afhankelijk van de locatie wat voor soort planten gebruikt kunnen worden. Maar ook dieren zoals schapen en kippen dragen bij in het concept van regenarative wine cultuur. Ze houden de planten groei kort zonder dat er zware maaimachines door de wijngaard gaan. Tijdens het grazen wroeten ze in de grond waardoor ploegen overbodig is en bemesten ze de wijngaard op een natuurlijke wijze.

Is regenerative wine nieuw?

Sommige wijnmakers zijn erg offensive tegen regenerative wine. Omdat zij de filosofie al lang uitdragen. Er hoeft dan niets hersteld te worden, want er is in eerste instantie niets “kapot” gemaakt – iets wat het woord regenerative wel suggereert. Goede voorbeelden zijn Rosa Kruger uit Zuid Afrika (wijn consulent), Claude en Lydia Bourguignon met hun  Domaine Laroque d’Antan in de Cahors of Johan Reyneke uit Zuid Afrika. En mogelijk een verrassing, ook Cheval Blanc, een icoon op de rechteroever van Bordeaux, heeft in 2021 aangekondigd regenerative wine cultuur te omarmen. Zij passen de filosofie om te het land te doorgronden en begrijpen reeds vele jaren toe. Bij de aanleg van een wijngaard moet gelet worden op de contouren van de helling en gebruik maken van de topografie. Op deze wijze voorkom je grondverschuivingen of verstuivingen, maar ook stroomt water beter naar beneden.

Regenerative wine cultuur is echt gebruik maken van de mogelijkheden die de natuur ons te bieden heeft en niet de bestaande cultuur omvormen naar wat wij mensen denken nodig te hebben.

Certificering

Of er straks ook certificeringen komen voor (re)generative agromanagement in een breder perspectief is nog niet bekend. Er zijn tenslotte al een grote hoeveelheid aan verschillende certificeringen. Denk aan biologisch, biodynamisch, CO2 neutraal of FairTrade. De wijnboeren die zich op dit moment bezig houden met regenerative wine cultuur doen het meer uit overtuiging en sustainability. Overigens bestaat er in de Verenigde Staten reeds een certificeringsprogramma vanuit de Regenerative Organic Alliance, waarbij de Tables Creek Vineyard uit Paso Robles in November 2019 als eerste wijngaard deze certificering ontving.

Jackson Family Estates als rolmodel

Maar het is wel een ontwikkeling die volop in beweging is. Zo wil Jackson Family Estates in 2030 alle estate wijngaarden omvormen tot regeneratieve wijnbouw. Jackson is de 9e grootste wijnmakerij in de US. In een interview deelde Katie Jackson, 2e generatie eigenaar en Senior Vice President Corporate Social Responsibility bij Jackson, dat ze sinds 2015 $19 miljoen in sustainability en infrastructuur. Door deze investeringen hebben ze een kostenreductie van $26 miljoen behaald. Door renewable energy, efficiency en lichtere (glazen) flessen. Hierdoor hebben ze $4 miljoen return on investment gerealiseerd. Dit bewijst dat ook met regeneratieve wijnbouw ook resultaat te behalen valt. Uiteindelijk, wanneer je goed bent voor het land, zal het land ook goed zijn voor jou! Reeds in 2018 hebben La Canne & Lundgren een onderzoek gepubliceerd waaruit blijkt dat regeneratieve wijnbouw zeker winstgevend kan zijn.

Familia Torres als voortrekker

Miguel Torres, president van Familia Torres, is door Time Magazine uitgeroepen tot één van de 100 meest invloedbare mensen die klimaat acties op wereldwijd niveau voert, binnen de innovatie categorie. Zijn betrokkenheid in het opzetten van de Stichting International Wineries for Climate Action is geroemd. Deze stichting promoot het terugbrengen van CO2 uitstoot in de wijnindustrie.

Daarnaast spant dhr Torres zich ook in op het gebied van ecologische duurzaamheid door middel van onderzoeksprojecten, als SmartCrops 5.1, die technologie toepast om de wijnbouw aan te passen aan de huidige klimaatcontext.

Tenslotte lanceerde dhr Torres in 2008 een programma om het familiebedrijf aan te passen aan de klimaatverandering en de impact te minimaliseren door de ecologische voetafdruk te verminderen. In 2022 heeft het wijnhuis een vermindering van 36% van de directe en indirecte CO2-uitstoot per fles bereikt ten opzichte van 2008 en heeft het zich ten doel gesteld om tegen 2030 een reductie van 60% te bereiken en tegen 2040 een Net Zero-emissie wijnmakerij te worden.

Domaine Mirabeau

Een ander goed voorbeeld is Stephan Cronk die als druivenkoper onder het Mirabeau-label rosé wijnen produceert in de Provence. In 2019 heeft hij zijn eigen wijngaard aangekocht. Hij wilde de wijngaard niet biologisch beheren, omdat dat “just doing less of the bad stuff” is. In 2022 is hij mede-oprichter van de Regenerative Viticulture Foundation. Zijn Mirabeau La Reserve, afkomstig van zijn eigen wijngaard, is de eerste wijn van het domein dat gemaakt is volgens de regenerative methode.

Kan je dit in wijn proeven?

Nu natuurlijk de belangrijkste vraag, kan je dit verschil van wijnbouw in de uiteindelijke wijn proeven? Die vraag is niet direct te beantwoorden, door een gezondere wijngaard krijg je druiven van betere kwaliteit die ook een goede of zuivere expressie van de bodem kunnen weergeven. En natuurlijk zullen de druiven geen opname kennen van chemische middelen waardoor de smaak zuiverder is. Volgens Robert Hall Winery in San Luis Obispo is er wel verschil. In 2020 zijn ze begonnen met het omvormen naar regenerative farming op een perceel van 5ha na. Na slechts 2 jaar beweert partner Thomas dat druiven smakelijker zijn en de wijnen fruitiger en lager in alcohol. Kan je dit in zo een korte periode al concluderen? In mijn optiek zal dit minder in de wijn te bespeuren zijn en zeker niet voor de gemiddelde wijngenieter.

Zal je dit merken in de prijs van wijn? Ook zo een goede vraag. Doordat er andere gewassen staan aangeplant, is de dichtheid van wijnranken kleiner en dus de opbrengst minder. Aan de andere kant, door verminderde kans op ziektes, schimmels en bacteriën, is de opbrengst hoger. Streept dit tegen elkaar weg? De tijd zal het moeten leren en wijnmakers moeten het lef hebben deze overstap te maken. Door de hogere kwaliteit zal betere wijn geproduceerd worden en dat zal zeker iets zijn dat in de portemonnee te merken is.

Wijntrends die verrassen in 2024

Het einde van 2023 nadert en blikken we vooruit welke wijntrends ons in 2024 zullen verrassen. Zo zullen we zien dat Prowein, één van de grootste wijn vakbeurzen in Europa, op het debuut van no-and-low (No-Lo of NABLAB) alcohol wijn in 2023, voortborduren. Vooral met “Dry-January” voor de deur en de steeds betere kwaliteit van de low-and-no alcohol wijnen én natuurlijk de bewustwording van een gezondere leefstijl. Persoonlijk ben ik van mening dat ondanks de No-Lo wijnen beter worden, ze nog niet kunnen tippen aan de “gewone”, alcoholische wijnen. Dit met name doordat ik de body, het mondgevoel, mis.

Wijn productie en consumptie

Eén van de wijntrends die ons doet verrassen voor 2024 is misschien we de shift weg van rode wijn. In de afgelopen 20 jaar is aanbod en vraag naar rode wijn dalende. De 2021 productie was maar liefst 25% lager dan de piek in 2004. Natuurlijk mogen we hierbij niet de impact van Corona uitvlakken die de pluk aanzienlijk bemoeilijkte. Aan het begin van deze eeuw was 48% van de wijnproductie rood, terwijl in 2021 dit daalde naar 43%. Europa toont hierin de grootste daling, waarbij in Frankrijk maar liefst een daling van 50% incasseerde. Niet-Europese wijn producerende landen, zoals Chili, Argentinië, Amerika, Australië en Zuid Afrika vertonen nog wel stijging. Ook qua consumptie zien we parallellen, Europa laat een dalende trend zien terwijl de consumptie in landen als China, Rusland, US en Brazilië juist een hogere consumptie rapporteren.

Wijntrends die in 2024 verrassen

Daarentegen zien we een 13% stijging in de witte wijn productie ten opzichte van het laagste niveau in 2002. De witte wijn productie is van 46% begin van deze eeuw tot 49% in 2021 gestegen, wat met name veroorzaakt wordt door mousserende wijn. Vooral Italië met haar Prosecco, Amerika, Zuid Afrika en Australië laten een goede groei zien. Terwijl de nummer 2 en 3 van de wereldwijde witte wijn producerende landen (Frankrijk en Spanje) een stabiele groei rapporteren. Wanneer we naar consumptie kijken zijn er drie belangrijke mousserende markten: Amerika, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk.

De uitspatter daarentegen is rosé. De wereldwijde productie is met 25% gestegen. Deze markt is vooral in handen van Frankrijk, lees de Provence. Maar ook Zuid Afrika en Chili zien een duidelijke groei. Gelet op consumptie is het ook Frankrijk die de lijst aanvoert met maar liefst 66% van de wereldwijde consumptie. Ook het Verenigd Koninkrijk, Duitsland en Amerika zijn belangrijke markten.

Biologisch en natuurlijke wijn

Daarnaast blijft de interesse in biologische en duurzaam geteelde wijnproductie groeien. Meer wijnmakers streven naar duurzaamheid en het werken met organische methoden. Met oog op het behouden van de kwaliteit van het milieu én de wijn. Biologische wijnhuizen gebruiken geen synthetische pesticiden en chemicaliën waardoor de wijnen puur en natuurlijk zijn.

Ook natuur wijnen zijn mateloos populair vooral bij de millennials. Deze wijn wordt op een minimale interventie-manier geproduceerd. In tegenstelling tot de traditionele wijze waarbij gecultiveerde gisten het aroma sturen, maakt de wijnmaker gebruik van wilde gisten die in de wijngaard voorkomen. Ook wordt geen sulfieten toegevoegd. Sulfiet staat voor de stof zwaveldioxide en is een conserveermiddel. Het zorgt ervoor dat een wijn niet voortijdig veroudert (oxideert) en dat micro-organismen zoals gisten en bacteriën, die altijd in wijn aanwezig zijn, niet meer actief zijn. Natuurwijnen staan bekend om hun levendige smaken en complexiteit.

Nieuwe wijnregio’s en wijntoerisme

Jarenlang hebben landen als Frankrijk, Italië en Spanje de ranglijsten aangevoerd, maar we zien nu een duidelijk kentering. Naast het feit dat “nieuwe wereld wijnen” een prominentere rol in nemen zien we dat ook andere regio’s zich profileren als producenten van hoogwaardige wijnen. Engeland begint een grotere rol te spelen in mousserende wijnen. Zie ook de oogst van 2023 van meer dan 20 miljoen flessen. Maar vergeet ook ons eigen Nederland niet, waar steeds meer professionelere wijngaarden bestaan met kwalitatief goede wijnen. We hoeven het dus niet ver weg te zoeken!

Ook zien we steeds vaker in bestaande wijnlanden dat, onder invloed van premium prijzen, de aangelegen gebieden zich ontwikkelen tot goede en meer betaalbare alternatieven. Vaak gaat gepaard met de focus op wijntoerisme. Zeker in landen als Zuid Afrika, Chili en Amerika is dit zeer sterk ontwikkeld.

Maar één ding blijft nog overeind, en eigent zich een eigen klasse toe: de superpremium wijnen. Denk aan de top cuvées in Bourgogne, Bordeaux, Piemonte, Toscane en Rioja. Dit zijn wijnen die voor honderden euro’s van de hand gaan en dankzij schaarste en gewildheid ook mogelijk is.

Glas, plastic of karton

Zoals ook aangestipt in onze blog over de prijs van wijn en de CO2 footprint speelt verpakking een grote rol. Gelet op de bewustwording bij consumenten zal ook de verpakking een blijvende rol spelen. Het is inmiddels achterhaald dat consumenten denken dat indien wijn in een zware fles zit, deze beter van kwaliteit zou zijn. Maar wat wel een feit is dat dit een grotere CO2 footprint achterlaat. Ten eerste om de fles te maken is extra energie nodig, maar denk ook eens aan het transport. Meer gewicht betekent meer brandstof.

Maar glas is nog steeds de ideale verpakking wanneer het gaat om het rijpen van een wijn. Dit is dus niet weggelegd voor de bulk van de verkoop, wijn die jong en snel (lees binnen 1 jaar) gedronken moet worden. Dat is toch vooral waar het de consument om gaat. De wijnboxen, plastic flessen, noem maar op zijn in opkomst. Maar een andere trend die we zien is de wijn in tanks vervoeren om ter plekke gebotteld te worden. Wanneer je dit wilt doortrekken, kan je zelfs de wijn op vat kopen. Samen met de wijnboer stel je je eigen wijn samen en het betreffende fust, goed voor 300 flessen, is dan geheel voor jou. Ook een ander nieuw product, het keykeg fust, is op de markt gekomen. Het wijnvat van KeyKeg, mét handige tapkraan, is vooral heel duurzaam. Eén KeyKeg van 20 liter staat gelijk aan 27 flessen wijn. Het vermindert het transportgewicht, de uitstoot en het glasafval. Het behoud de kwaliteit en frisheid van stille en mousserende wijnen en is herbruikbaar. Zo zie je dat er nogal wat innovatie is op dit vlak.

Wijn en food pairing

Doordat mensen steeds meer verdiepen en kennis opdoen, speelt de wondere wereld van wine & dine of te wel food pairing een grotere rol. Wijn en eten kunnen elkaar prima versterken of juist breken. Het geheim van de chef is voor iedereen voor handen. Het is niet meer zo dat je bij vis altijd wit serveert, en bij vlees altijd rood. Natuurlijk is dit een “veilige” combinatie, maar mensen willen vaak wat meer gedurfd zijn en verrassen vandaar dat dit ook een nieuwe één van de nieuwe wijntrends voor 2024 is.

Vanzelfsprekend zijn wij u ter dienst met geheel kosteloos advies. Maar begrijp ook goed wanneer uzelf hier meer kennis in wilt ontwikkelen. Neem even contact met ons op indien u vragen heeft.